içinde , ,

Zero-Knowledge (ZK) Teknolojisi Web3 Alanını Nasıl Geliştirecek?

Web3, ZK roll-up’larının (Loopring, Starkware, zkSync, Aztec 2.0, Polygon Hermez ve zkTube gibi) sahip olduğu tüm önemli avantajlar göz önüne alındığında iyi bir kullanıcı deneyimi sunmak için iyi bir konumdadır.

Zero-Knowledge, hiçbir parolanın paylaşılmadığı ve çalınmasının imkansız olduğu bir kimlik doğrulama yöntemidir. Bu yöntem, işlemde kullanılan gizli bilgileri ifşa etmeden işlemin başarıyla tamamlandığını doğrulamak için bir yol sunarken gizliliği korur. Zero-Knowledge Proofs verilerin elde edilme, kullanılma ve alınıp satılma şeklini dönüştürme potansiyeline sahiptir.

ZK-rollup’larında kullanılan geçerlilik kanıtları ve SNARK’lar, hızlı doğrulama ile güvenli, merkeziyetsiz işlemler sağlar. Bu, Layer-1’e anında aktarım ve para çekme anlamına gelir ve yerden tasarruf sağlar.

Ölçeklenebilirlik

Ethereum cephesinde ilerleme kaydeden ZK-Rollup’lar nedeniyle “sıfır bilgi” ifadesi çoğu kişiye tanıdık geliyor. Web3 geliştirme, topluluk kabulü sağlamak için akıcı ve göze batmayan bir kullanıcı deneyimine bağlıdır. Yine de Ethereum’daki işlemlerin işlemesi daha yavaştır çünkü Ethereum merkeziyetsiz bir platformdur. Bununla birlikte; konsensüs mekanizması ve ağın durumundaki herhangi bir değişikliğin yayılma süreci, hesaplama açısından yoğunluğa yol açabilir.

Hesaplamayı işlemek için bir Layer-2 ağı oluşturmak ölçeklenebilirliğin gerçekleştirilmesine olanak tanır. Sonuç olarak; Layer-1 akıllı sözleşmelerinin hesaplamanın etkisini doğrulaması gerekir. ZK-Rollup çözümünün bir parçası olarak tek bir işlemde toplanan bir grup Layer-2 geçişi için bir karşılıklı geçerlilik kanıtı bulunacaktır. Ayrıca; bu işlem diğer bilgi biçimlerini de içerecektir.

Kanıtı onaylamak o bölüme dahil olan her bir işlemi doğrulamakla eş değerdir. ZK-Rollup’ın arkasındaki temel ilke budur. Plasma, State Channels, Validium ve Optimistic Rollup’ları gibi teknolojik tasarım açısından çok çeşitli ölçeklendirme seçenekleri vardır. Yine de ZK-Rollup’ların güvenlik, kesinlik, verim ve merkeziyetsizlik açısından benzersiz genel avantajlara sahip olduğu iddia edilebilir.

Gizlilik

Kimliğiniz genellikle hizmeti sağlayan şirkete verilir. Ancak kimliğiniz web sitenize göre farklılık gösterebilir. Örneğin bazı hizmetler, Google veya Facebook’u entegre ederken diğerleri, kişisel olarak tanımlayıcı bilgiler talep eder. Ancak Web3, geliştirme kapsamında hizmet sağlayıcı söz konusu verilere sahip olsa ve bunları saklasa da kimliğiniz üzerinde tam kontrole sahipsinizdir.

Örneğin bir hesaba giriş yaptığınızda, bir kullanıcı adı ve şifre girmeniz istenecek ve ardından sunucu, sağladığınız bilgileri yerel olarak sakladığı verilerle eşleştirecektir. Bununla birlikte ZK kullanırsanız tek yapmanız gereken bir ZK Kanıtı üretmektir ve platform asla gerçek şifrenizi bulamayacaktır.

ZK ve blockchain teknolojisi ile bilgi işlem, ek gizlilik ekleyerek hassas bilgilerin asla şifrelenmemiş biçiminde gösterilmemesini sağlar. Geleceğin Web3’ünde ZK, yeterli gizlilik korumasının temel bir bileşeni olacaktır.

Güvenlik

Blockchain teknolojik işlemleri sırasında varlıkların güvenliği en önemli endişedir. Kripto para dünyasında yeni olan kişiler, varlıklarının garanti edilmediği yanılgısına sahip olabilir. Aslına bakarsanız, blockchain teknolojisi varlıkların yalnızca sizin tarafınızdan ele alınmasını (non-custodial) garanti etmekle kalmaz, aynı zamanda defter birkaç node’da depolandığından ilgili riski de azaltır.

Ayrıca ZK, aşağıdaki yönlerden güvenlik seviyesinde ek bir iyileştirme sağlar:

  • Şifrelenmiş bilgiyi deşifre edebilecek kişiler sadece kullanıcılardır.
  • Kanıtlayıcılar sahteyse elde edilen nihai varlık farklı olacaktır ve doğrulayıcı bunu kabul etmeyi reddedecektir.
  • Tüm doğrulayıcılar kanıtlayıcılarla işbirliği yapsa bile, blockchain’deki verilerin kullanılabilirliği nedeniyle hesap durumları geri alınabilir ve düzeltilebilir.
  • ZK ispatlarını kullanırken ek kontroller ve pekiştirme mekanizmaları kullanmak yaygın bir uygulamadır. Bunun bir örneği, ek doğrulama için üçüncü taraf monitörlerin dahil edilmesi olabilir.

Güvenlik tasarımında olasılık teorisinden ziyade matematiksel doğrulamayı kullanmak risk potansiyelini azaltır.

Blockchain’de ZK Kullanımları

ZKP’ler, blockchain’de halka açık veri miktarını sınırlayarak kripto para işlemlerinin gizliliğini ve güvenliğini artırmak için geliştiriciler tarafından kullanılır. ZK Proof ekibi, dünya çapındaki programcıları bir araya getirerek ZKP teknolojisinin yaygın olarak benimsenmesi ve standardizasyonu için çalışan bir gruptur.

Kullanıcı Doğrulaması

ZK ispatı ile kişilerin kimlikleri doğrulanabilir. İki faktörlü kimlik doğrulama (2FA) için sosyal güvenlik numarası ve ehliyet numarası gibi iki kimlik biçiminin gerekli olduğunu varsayalım. Bu durumda, bir ZKP algoritması, her birinden ilgili bilgileri birleştirebilir ve bir kullanıcının istatistiksel olarak söylediği kişi olma olasılığını hesaplayabilir. Bu yöntem, kullanıcının tam sosyal güvenlik veya ehliyet numarasını açıklamadan sisteme kimliğini doğrulamasını sağlar.

Karmaşık Belgeler

Kullanıcılar, ZKP’ler ve blockchain teknolojisinin kombinasyonunu kullanarak karmaşık belgeleri güvenli bir şekilde iletebilir. ZKP’ler verileri parçalar halinde şifreleyebilir. Bu, kullanıcılara belirli blokları ve bunların içerdiği bilgilerin görünürlüğünü yönetme yeteneği verir. Böylece bazı kullanıcılara erişim sağlarken diğerlerine erişim izni verir.

Kapanış Düşünceleri

ZKP, etkilenebilecek herhangi bir özel bilgiyi gizlerken Bitcoin işlemlerini tamamlama ve kullanıcıların kimlikleri ile ilgili bilgileri doğrulamak için güvenli bir yol sağlar. ZKP’ler diğer kriptografik çözümlerden daha kullanıcı dostudur çünkü basit algoritmalar kullanır ve bir işlem yapan taraflar arasında herhangi bir iletişim şekli gerektirmez.

Blockchain geliştiricileri, kriptografi alanında güven ve gizliliği teşvik etme potansiyelleri için ZKP’leri tanımayı öğrendikçe ZKP’lerin kullanımında bir artışa tanık olmamız ve blockchain teknolojilerinin hayati bir bileşeni haline gelmeleri çok muhtemeldir.

Kripto paralar ve blockchain hakkındaki her türlü sorunuz için telegram kanalımıza davetlisiniz. Kanala katılmak için tıklayınız.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Burada yer alan ve hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan içerik, yorum ve tavsiyeler genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir.

Hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan bu içerik, genel anlamda bilgi vermeyi amaçlamakta olup; bu içeriğin, yatırımcıların alım satım kararlarını destekleyebilecek yeterli bilgileri kapsamayabileceği dikkate alınmalıdır. Bu sayfalarda yer alan çeşitli bilgi ve görüşlere dayanılarak yapılacak ileriye dönük yatırımlar ve ticari işlemlerin sonuçlarından ya da ortaya çıkabilecek zararlardan KoinSaati sorumlu tutulamaz.

Nergis Kartal tarafından yazıldı.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde İngilizce Matematik bölümü öğrencisi. KoinSaati içerik editörü.

Ethereum Madencileri Merge Sonrası Ne Yapmayı Planlıyor?

Ripple Danışmanından CBDC Duyuruları