içinde , , ,

Wrapped Token (Sarılmış Token) Nedir?

Kriptopara

Çevrimiçi ticari faaliyetler için DeFi’ın önem kazanmasıyla, sarılmış token (wrapped token), çeşitli token sahiplerinin etkileşime girmesini sağlayan önemli bir unsur haline geldi. Bu yazımızda wrapped tokenlar’ın nasıl çalıştığını, avantajları ve dezavantajlarını konuşacağız.

Sarılmış token’lar, değerinin bir başka varlığa sabitlenmesi yönüyle stablecoin’lere oldukça benzerdir. Aralarındaki temel fark, sarılmış token’lar bir kriptopara biriminin değerine sabitleniyorken, stablecoinler ABD Doları (USD) veya Altın (XAU) gibi maddi bir varlığa sabitlenirler.

Wrapped Tokenlar Nasıl Çalışır?

Wrapped token’ların ve stablecoin’lerin tedavüle çıkarılma süreci, teknik açıdan birçok yönüyle aynıdır. Yukarıda belirttiğimiz gibi wrapped token’lar başka bir kriptopara biriminin değerine sabitlenir. Bir kriptopara birimine sabitlenmiş wrapped token’ın değeri, sabitlendiği kriptonun değeriyle birlikte hareket eder.

Bir akıllı sözleşme aracılığıyla orijinal kripto varlıklarını güvenli bir dijital kasada “kilitledikten” sonra, kullanıcıya varlıklarının yerini tutan bir ERC-20 token’ı verilir. Kullanıcı orijinal varlıklarına dönmek isterse, sarılmış token’larını geri takas eder ve orijinal varlığının o anki değerine denk miktarını geri alır.

İlk wrapped kripto, ERC-20 standardının ortaya çıkmasından önce oluşturulan Ethereum’un kriptopara birimi Ether için geliştirildi. Ether, ERC-20’den önce oluşturulduğundan, diğer ERC-20 token’larıyla uyumlu değildi. Bu birlikte çalışabilirlik eksikliği nedeniyle, Ether kullanıcılarının diğer ERC-20 token’ları ile etkileşime girebilmesini sağlamak için ERC-20 çerçevesinde Wrapped Ether (wETH) oluşturuldu.

ERC-20 protokolü şu anda Ethereum ağında en yaygın kullanılan protokoldür ve sistemindeki koinler, akıllı sözleşmeleri yürütmek için gerekli tüm işlevselliğe sahiptir. Ayrıca ERC-20 protokolünü izleyen diğer tüm tokenlarla etkileşime girebilir.

ERC-20 token’larına yönelik çok sayıdaki potansiyel uygulama nedeniyle, Wrapped Bitcoin (wBTC) gibi çeşitli sarılmış kriptolar oluşturulmuştur. BEP-20 Token’ları aracılığıyla Binance Smart Chain’de sarabileceğiniz birçok kripto bulunsa da Ethereum ağı, sarılmış kriptoparalar için en büyük istikamet olma konumunu sürdürüyor.

Sanırım wrapped token’ı açıklamanın en iyi yolu, gerçek hayattan örneklendirmek olacaktır.

CoinMarketCap’e göre, en çok elde tutulan kriptopara olan Bitcoin (BTC), 15 Kasım 2021 itibariyle 1,241 trilyon dolardan fazla piyasa değeri ile piyasanın açık ara en büyüğü olmaya devam ediyor. BTC, bir değer deposu olması, mal ve hizmetlerle takas edilebilmesi veya taraflar arasında aktarılabilmesi bakımından, itibari paralara alternatif olarak çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Bununla birlikte Ethereum blokzinciri temelli diğer sarılabilen token’ların işlevselliğinden yoksundur.

wETH gibi wBTC de Ethereum ağına dayalı bir token’dir ve en yaygın kullanılan ERC-20 protokollerini takip eder. Yani bu, wBTC’nin ERC-20 protokollerini takip eden diğer herhangi bir token ile etkileşim içine girebileceği anlamına geliyor. Ethereum ağındaki akıllı sözleşmeler yürütme veya likiditeyi artırma gibi işlevleri kullanmak isteyen kişiler, BTC’lerini güvenli bir dijital kasaya yerleştirir ve wBTC’de karşılık gelen değerle kredilendirilir.

Böylece wBTC, BTC’nin bizzat kendisini çeşitli token’lara çevirmeye gerek kalmadan diğer tüm ERC-20 token’larıyla birlikte çalışabilirlik sağlanır.

CoinMarketCap’e göre, sarılmış kriptoların listesi uzun olsa da wBTC, bu yazının yazıldığı sıralarda 15,6 milyar dolardan fazla piyasa değeri ile en büyük olmaya devam ediyor.

Wrapped Token’ların Faydaları

DeFi ve ilgili dApp’ler (merkeziyetsiz uygulamalar), kullanıcılar için yeni potansiyel pazarları içerecek şekilde sürekli olarak gelişmektedir. BTC, wrapped token’lar dışında ERC-20 ağı ile uyumlu değildir.

Kriptopara, blockchain

Wrapped kriptonun bazı temel faydalarını vurgulamak için wBTC örneğini ele alalım:

Likidite: wBTC, BTC’nin devasa likidite potansiyelini ERC-20 ortamına getiriyor. Varlıkları sarma ve başka bir zincirde kullanabilme yeteneği, aksi halde izole kalacak olan likitide ile sorunsuz bir bağlantı sağlar.

Gelir Yaratma: wBTC kullanıcıları, orijinal BTC blokzinciri tarafından desteklenmeyen staking ve yield farming gibi faaliyetler yoluyla pasif gelir elde edebilir. Staking, ödülün bir payı karşılığında sözleşme yürütülene kadar fonları bir akıllı sözleşmede kilitlemeyi içerirken, yield farming esasen faiz karşılığında kısa vadeli kredi verilmesidir.

Merkeziyetsiz Uygulamalar (DApps) ve Birlikte Çalışabilirlik: BTC blokzinciri, akıllı sözleşme protokollerini çalıştırma yeteneğine sahip değildir ve diğer token’larla değiştirilmelidir. Ethereum çoğu merkeziyetsiz uygulama ile uyumludur. wBTC kullanırken diğer tüm ERC-20 token’larıyla değer alışverişi yapmak mümkündür.

İşlem hızı: Bitcoin, Ethereum’dan daha yavaştır. Normalde Bitcoin saniyede 3-5 işlem gerçekleştirirken, Ethereum 10-15 işlem gerçekleştirir. Wrapped token’lar, kullanıcıların varlıkları değiştirmeden daha hızlı işlem hızlarından yararlanmalarını sağlar.

Wrapped Token’ların Kısıtlamaları

Günümüzde wrapped tokenlerin çoğu, bir emanetçiye ihtiyaç duyuyor. Yani bir üçüncü taraf, sarılmış varlığın eşdeğer bir miktarındaki ana varlığı elinde tutuyor. Bu üçüncü taraf, bir tedarikçi, bir Merkezi Olmayan Otonom Kuruluş (DAO) veya bir “çoklu” cüzdan (bir işlemi imzalamak ve göndermek için birkaç özel anahtar gerektiren iki veya daha fazla kullanıcı tarafından paylaşılan bir kripto cüzdanı) olabilir.

Bir wBTC oluşturma süreci, “minting” olarak bilinir. Minting bir tedarikçi tarafından başlatılır ve bir emanetçi tarafından gerçekleştirilir. wBTC durumunda, emanetçinin basılan her wBTC için bir BTC tutması gerekir.

Temel Analiz

Bununla birlikte, sarılmış tokenler bir platforma bağımlı olduğundan, merkezileşme riski mevcuttur. Sarma işlemi, bir akıllı sözleşme ile otomatik olarak gerçekleştirilemeyeceğinden, manipülasyon riskini artırabilir ve merkeziyetsizlik ilkesini baltalayabilir.

Mayıs 2020’de Ethereum’un yaratıcısı Vitalik Buterin, sarılmış tokenlerın merkezi doğasıyla ilgili endişelerini Twitter’da paylaşmıştı:

“Bu tokenların bazılarının güven modelleri (trust model) konusunda endişeliyim. Ethereum’da 5 milyar dolarlık BTC olması ve anahtarların tek kurumda tutulması üzücü olur.”

Gas ücreti gerektirmesinden dolayı “minting” işlemi ayrıca maliyetli de olabilir.

Wrapped Token’ların Geleceği

Giderek DeFi uygulamalarının benimsendiği bir dünyada, kriptonun genel olarak geleceği, artan işlevsellik ve birlikte çalışabilirlik ile ana akım finansın artan kabullerinden biridir.

Token sarma sayesinde traderler, yüksek değişim ücretleri ödemeden sarılmış kriptolar aracılığıyla farklı ağlardaki tokenları trade edebilirler. Kullanıcılar, BTC gibi daha büyük piyasa değeri olan varlıkları elinde tutarken, Ethereum gibi ağların üstün DeFi işlevselliğinden yararlanabilir.

Yine de bunun geçici bir çözüm olma ihtimali mevcut.

Capital.com’un analisti Mikhail Karkhalev’e göre:

“Sarılmış kriptoparalar ve tokenlar, bir Blokzinciri’nden bir diğerine kriptopara (Bitcoin’den Ethereum’a gibi) aktarma sorununa yönelik geçici bir çözümdür.”

Karkhalev, aynı yazısında wrapped tokenlar’ı, işlevini gören daha iyi bir çözüm ortaya çıktığında, ortadan kalkacak bir köprü olarak nitelendiriyor.

Gelecek Vaat Eden Blockchain Projeleri

Sarılmış tokenlar, orijinal varlığın değerine sabitlenir ve temel kripto varlığı ile aynı volatiliteye sahiptir. Kriptoyu, değer kazanma potansiyeli olan bir servet deposu olarak kullanmak istiyorsanız, geleneksel kriptopara birimleri daha uygun olabilir.

Herhangi bir varlığa yatırım yapmadan önce, her zaman kendi araştırmanızı yapın. Ayrıca kararınızı belirlerken riske karşı tutumunuzu, bu piyasadaki uzmanlığınızı, portföyünüzün çeşitliliğini ve para kaybetme ihtimaline ne kadar açık olduğunuzu göz önüne almayı unutmayın. Asla kaybetmeyi göze alabileceğinizden daha fazla yatırım yapmayın ve geçmiş performansın gelecekteki getirilerin garantisi olmadığını unutmayın.

Sıkça alım satım işlemleri yapıyorsanız ve DeFi’nin potansiyeliyle ilgileniyorsanız, sarılmış kripto size bir alternatif olarak hizmet edebilir. Sarılmış kripto kullanma konusunda kararlarınıza kılavuzluk yapacak olan temel faktör, kişisel gereksinimleriniz ve risk tercihiniz olmalıdır.

Kaynak: Capital

Kriptoparalar ve blockchain hakkındaki her türlü sorunuz için Telegram kanalımıza davetlisiniz. Kanala katılmak için tıklayınız.

Berat Yusuf Öz tarafından yazıldı.

Lisans eğitimini ESOGÜ Tarih Bölümünde tamamlayan Berat Yusuf, eğitimine Anadolu Üniversitesi Tarih Anabilim Dalı Yüksek Lisans ve Anadolu Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Lisans programlarında devam etmekte. İktisat Tarihi, finans, para piyasaları, blok zincir ve kripto paralar ile ilgilenmektedir.

kriptopara, Bitcoin

­Geçtiğimiz Hafta Kriptopara Piyasasında Neler oldu? | 15 Kasım 2021

Bitcoin

Bitcoin (BTC) Neden Düşüyor?