içinde

Uniswap Nasıl Çalışır?

Otomatik piyasa yapıcı (AMM) olarak Uniswap, merkezileşmeyi ortadan kaldırdı. Merkezi finansın (CeFi) yerine merkeziyetsiz finansı (DeFi) benimseyen Uniswap’ın popülaritesi arttı. Kilitlenmiş toplam değeri (TVL), Şubat 2020’den bu yana 137 kat artarak 7,5 milyar dolara ulaştı.

Uniswap Nasıl Çalışır? 

USD/EUR gibi bir fiat para birimlerini başka bir fiat para birimiyle değiştirmek için döviz veya forex piyasasını kullanmanız gerekir. Forex’te trader’lar herhangi bir teklif verdiğinde (alış emri), karşı bir teklifle (satış emri) eşleşmelidir. Piyasa yapıcılar, bu tür alım-satımların uygun bir şekilde eşleşmesini sağlamaktan veya alım-satım spread’lerini karşılamaktan sorumludur.

Piyasa yapıcılar, piyasa likiditesini sağlar, onsuz her türlü ticaret durma noktasına gelir. Piyasa yapıcılar hizmetleri karşılığında eylemin çok küçük bir yüzdesini komisyon olarak kazanır. Aynı durum borsalar için de geçerlidir. Credit Suisse Securities ve Goldman Sachs en büyük piyasa yapıcılarından bazılarıdır. Dünyanın en büyük bankası olan JPMorgan Chase’in bile New York Menkul Kıymetler Borsası’nda Virtu Financial adlı kendi piyasa yapıcısı vardır.

Uniswap, tüm bu modeli değiştiriyorr. Uniswap, otomatik bir piyasa yapıcıdır (AMM), yani akıllı sözleşmelerle desteklenen merkeziyetsiz bir likidite protokolü kullanır. Uniswap, alım-satım spread’lerinin kendisini kapsamak yerine, yatırımcılara bunu yapma fırsatı verir. Bir trader, token takası yaptığında, kesintinin büyük kısmını alan yine trader’lar olur. Yatırımcıların kendileri likidite sağlayıcılarıdır. Buna likidite madenciliği adı verilir. 

Uniswap’ın Likidite Madenciliği

Hisse senedi veya forex piyasası likiditesinin ölçüsü, bir trader’ın piyasaya girişi ile işlemin uzlaştırılması arasındaki sürenin ne kadar sürdüğüdür. Geleneksel finansta, piyasa yapıcılar bunu gerçekleştirir. Ancak, büyük bir piyasa yapıcı yoksa, merkeziyetsiz finans piyasaya nasıl likidite getirecektir?

Blockchain’in akıllı sözleşmeleri olmadan bu mümkün değildi. Son iki yılda, Ethereum ve akıllı sözleşmeler olarak hizmet eden ERC-20 token’larının geliştirilmesi sayesinde yasal olarak tasarlanabilen her faaliyet tokenize edilebilir. Pratikte, token alışverişi için Uniswap kullanıldığında aşağıdakiler gerçekleştirilebilir:

  • Bir NFT satın almak istiyorsanız, USDT gibi stablecoin’inizi Ether ile değiştirmeniz gerekebilir. Otomatikleştirilmiş piyasa yapıcı protokolü (AMM) kullanan merkeziyetsiz bir borsa olarak Uniswap, bunu likidite havuzlarıyla sağlar. 
  • Dolayısıyla, Uniswap’ın ETH/USDT token çifti likidite havuzu, akıllı sözleşmeler içinde yığılmış token’lar olarak hazırdır.
  • Bir trader böyle bir havuza girdiğinde, likidite madencileri olarak da adlandırılan likidite sağlayıcılarına küçük bir komisyon verir.
  • İsteyen herkes, token’larını likidite havuzlarında stake ederek likidite sağlayıcısı olabilir. Bu şekilde, diğer trader’lar takas yapmak için kilitli token’larını kullandıklarında pasif gelir elde ederler.

Görüldüğü üzere Uniswap, merkeziyetsiz likidite sorununu ve teşvik yapısını ele alıyor. Blockchain akıllı sözleşmeleri aracılığıyla Uniswap, süreci otomatikleştirirken insanları piyasa yapıcı haline getirebiliyor. 

Bir MetaMask cüzdanını Uniswap’ın yüzlerce token çifti havuzundan birine bağlamak ve likidite eklemek basit bir meseledir. ETH/USDT havuzu, genellikle stablecoin tutan token çiftlerinde olduğu gibi oldukça popülerdir. Sonuçta, stablecoin’ler fiat para birimleri ve kripto varlıkları arasında bir köprü görevi görür.

Tıpkı Ethereum blockchain’inin kendi kripto para birimi ETH gibi, Uniswap platformunun da kendi kripto para birimi UNI’dir. Bu, geliştirme ekibinin likidite havuzu işlemlerinden yaptığı kesintiyi paraya çevirdiği, ağın yönetişim ve hizmet tokenı’dır. Uniswap trader’ları, protokolün ücret yapısı gibi ekibin tekliflerini oylamak için UNI token’lerini kullanabilir. Elbette oy güçleri, sahip oldukları token miktarıyla orantılıdır. 

Uniswap’ı Gelecekte Ne Bekliyor?

Uniswap’ın ana engeli Ethereum’un kendisinden geldi. 109 milyar doları aşan TVL’ye sahip en büyük akıllı sözleşme platformu, yaklaşmakta olan Beacon Chain birleşmesi ile PoW’den, PoS konsensüsüne geçiş yapıyor. Sonuç olarak, Ethereum gas ücretleri karşılanabilir olmadı. Neyse ki, bir dizi Layer 2 ölçeklenebilirlik çözümü söz konusu. En popüler olanlardan bazıları Arbitrum, dYdX, Optimism ve Loopring’dir.

Ayrıca Uniswap, V3 yükseltmesiyle büyük bir revizyondan geçti. Bu şekilde likidite sağlayıcılarına, kilitli token’larının tahsisini özelleştirmek için genişletilmiş bir araç seti sunarken, almak istedikleri riske bağlı olarak çok katmanlı bir ücret yapısı ekliyor. 

Riskten bahsetmişken, Uniswap likidite sağlayıcıları, stake işlemlerinde geçici kaybı (IL – Impermanent Loss) dikkate almak zorundadır. IL, fiyatın yükselip yükselmediğine bakılmaksızın, kilitli token’larınstake edildikleri zamandan farklı bir fiyata sahip olduğu durumda gerçekleşir. Farklılık herhangi bir yönde daha büyükse, IL daha maliyetli olur. 

Bu nedenle, likidite madencileri, likidite havuzlarında IL’ye genel bir bakış elde etmek için APY.vision gibi bir araç kullanmalıdır. Bununla birlikte, büyük trading hacimleri olduğu durumda, her token takasında genellikle %0,3’lük bir ücret IL’yi telafi eder. Uniswap V3’ün yeni özellikleri, tamamen bu riski azaltmak için özelleştirilebilir sermaye tahsisi ile ilgilidir.

Ethereum çekirdek ağını yükselttiğinde, Uniswap dahil tüm DeFi uygulamalarına yeni yatırım rüzgarları görmemiz muhtemel.

Kaynak: The Defiant

Kriptoparalar ve blockchain hakkındaki her türlü sorunuz için telegram kanalımıza davetlisiniz. Kanala katılmak için tıklayınız.

Garin Kazanciyan tarafından yazıldı.

Kadir Has Üniversitesi Ekonomi ve Uluslararası Ticaret & Finans departmanlarından derece ile mezun oldum. Çeşitli akademik çalışmaların ardından finans sektöründe bir aracı kurumun araştırma departmanında analist olarak 2.5 yıl kadar görev aldım. Blokzincir teknolojisiyle 2019 yılında tanıştım. Kendimi bu konuda geliştirmeye devam ediyorum.

Animoca Brands Tarafından Yatırım Yapılan Projeler

Türk Kripto Fenomenlerinin Gündeminde Neler Var? | 23 Mart 2022