içinde

Küçük Resimlerden Telefona İletişimin Kısa Tarihi

İletişimi ortak bir sembol, işaret veya davranış sistemi aracılığıyla, bireyler arasında bilgi alışverişinin yapıldığı bir süreç olarak tanımlayabiliriz. İnsanlar çok eski zamanlardan beri birbirleriyle bir şekilde veya biçimde iletişim kurmuşlardır. Ancak iletişimin tarihini anlamak için eski Mezopotamya’ya kadar uzanan yazılı kayıtlara gitmemiz gerekiyor.

Bugün kullandığımız iletişim metodunda her cümle bir harf ile başlar. İletişimin erken dönemlerinde ise insanlar bunu resimlerle başlattılar.

Mısır hiyerogliflerinin bir örneği. Kaynak: World History Encyclopedia

Milattan Önce

İsmini bulunduğu Antik Sümer şehrinden alan Kiş tabletinde, bazı uzmanlar tarafından bilinen en eski yazı biçimi olarak kabul edilen yazıtlar vardır. M.Ö. 3500 yılına tarihlenen taş, fiziksel bir nesneye, resimsel benzerlik yoluyla anlam kazandıran, ilkel sembollerden oluşan proto-çivi yazılı işaretlere sahiptir. Bu erken yazı biçimine benzer şekilde, M.Ö. 3200 yıllarına tarihlenen eski Mısır hiyeroglifleri de vardır.

Yazı dili

Yazı dilinin M.Ö. 1200 civarında Çin’de ve M.Ö. 600 civarında Amerika kıtasında ortaya çıktığı görülmektedir. Erken Mezopotamya dili ile eski Mısır’da gelişen dil arasındaki bazı benzerlikler, Orta Doğu’da da bir yazı sisteminin ortaya çıktığını düşündürmektedir. Bununla birlikte, kültürlerin herhangi bir teması olmadığı için Çince karakterler ile bu erken dil sistemleri arasında herhangi bir bağlantı olması daha az olasıdır.

Glif olmayan yazı sistemleri içerisinde, resimli işaretleri kullanmayan ilk sistem fonetik sistemdir. Fonetik sistemlerde semboller konuşulan sesleri ifade eder. Bu sistem size tanıdık gelebilir. Çünkü bugün dünyadaki birçok insanın kullandığı modern alfabeler fonetik bir iletişim biçimini temsil eder. Bu tür sistemlerin izleri ilk olarak ya erken bir Kenan nüfusu sayesinde M.Ö. 19. yüzyılda ya da merkezî Mısır’da yaşayan bir Sami topluluğuyla bağlantılı olarak M.Ö. 15. yüzyılda ortaya çıktı.

Fenike Sistemi

Zamanla Fenike yazılı iletişim sisteminin çeşitli biçimleri Akdeniz şehir devletleri boyunca yayılmaya başladı. M.Ö. 8. yüzyılda Fenike sistemi, Yunanistan’a ulaşarak Yunanca sözlü diline göre uyarlandı. Sistemin Yunan diline uyarlanma sürecindeki en büyük değişim ünlü seslerin eklenmesi ve harflerin soldan sağa okunmaya başlanması ile gerçekleşti.

Yine bu süre zarfında uzun mesafeli iletişimin de başlangıcı sayabileceğimiz bir iletişim metodu geliştirildi. Tarihte kayıtlı ilk uzun mesafeler arası iletişim, M.Ö. 776 yılındaki ilk olimpiyatın sonucunu aktaran bir güvercin sayesinde gerçekleşti. Yunanların M.Ö. 530 yılında kurduğu ilk kütüphane ise yine iletişim tarihi açısından bir başka kilometre taşı oldu.

Uzun Mesafe İletişimi

M.Ö. döneminin sonuna yaklaştıkça, uzun mesafeli iletişim sistemleri daha yaygın hale gelmeye başladı. Posta istasyonları daha uzun mesafeler arasında, daha kısa sürede iletişim kurulmasının sağlanması açısından önemlidir. Bu sistemde bir haberci, haberin ulaştırılacağı güzergahta inşa edilmiş posta istasyonuna vararak haberi ulaştırırdı. Burada atı veya kendisi yorgun düşmüş olan haberci, istasyonda hazır bekleyen görevlilere görevini devrederdi. Haberi ulaştırma görevini devralan görevli ise bir sonraki istasyona doğru yola çıkardı. Haber veya bilgi bu sistemle hedef noktasına kadar ulaştırılırdı. Böylece bir insanın yol süresince vereceği konaklama, dinlenme gibi ihtiyaçlarının oluşturduğu zaman kaybının önüne geçilirdi.

Kitlesel İletişimin Ortaya Çıkışı

14 yılında Romalılar batı dünyasının ilk posta servisini kurdular. Romalıların sistemi belgelenmiş ilk posta dağıtım sistemi olarak kabul edilse de Hindistan ve Çin’de bu sistem halihazırda çoktan uygulanmıştı. İlk meşru posta hizmeti muhtemelen antik Pers’te M.Ö. 550 civarında ortaya çıktı. Yine de kimi tarihçiler bu sistemin gerçek bir posta servisi olmadığını düşünüyor. Böyle düşünenler görüşünü sistemin öncelikli hedefinin istihbarat toplamak ve akabinde kralın kararlarını iletmek için kullanılmasına bağlamakta.

Geliştirilmiş Yazı Sistemi

Bu sıralarda Uzak Doğu’da Çin, kitleler arası iletişim kanalları açma konusunda kendi ilerlemesini sağlıyordu. İyi gelişmiş bir yazı sistemi ve haberci hizmetleri ile Çinliler, kâğıdı ve kâğıt yapımını tarih ile tanıştırdılar.

Çinliler bunu 1041 ile 1048 yılları arasında kâğıt kitap basmak için ilk hareketli baskı makinesinin icadıyla takip etti. Her ne kadar bu yenilikleri izleyen çeşitli teknolojik gelişmeler olsa da kitle iletişiminin esas devrimi Alman Johannes Gutenberg’in yaptığı metal hareketli baskı sistemi ile gerçekleşti.

Gutenberg’in 1436 ve 1450 yılları arasında geliştirilen matbaası, yağ bazlı mürekkep, mekanik hareketli matbu baskı ve ayarlanabilir kalıplar dahil olmak üzere birçok önemli yenilik getirdi. Bu devrimsel yenilikler kitapların verimli ve ekonomik şekilde basılması için pratik bir sistem sağladı.

İlk Gazete

1605 civarında Johann Carolus adlı bir Alman yayıncı, dünyanın ilk gazetesini bastı ve dağıttı. Kimileri ise geniş sayfa boyutunda ilk kez basılan Hollandalı “Courante uyt Italien, Duytslandt, &c” dergisine bu onurun verilmesi gerektiğini iddia etmekte. Çünkü geniş sayfa boyutunda basılmış ilk baskı Hollandalı derginin baskısıydı.

Fotoğraf, Kod ve Ses

19. yüzyıla gelindiğinde dünya, basılı kelimelerin ötesine geçmeye hazırdı. Fransız mucit Joseph Nicephore Niepce, 1822’de dünyanın ilk fotoğraf görüntüsünü yakaladı. Görüntüyü yakalama işlemi temel olarak, bir gravürden görüntüyü kopyalamak için çeşitli maddelerin bir kombinasyonunu ve güneş ışığına tepkilerinin kullanılmasıyla gerçekleştirildi. Niepce’in öncülüğündeki bu işlem helyografi olarak bilinir.

1826’da Fransız bilim adamı Joseph Nicéphore Niépce, Le Gras’taki Pencereden Görünüm başlıklı bu fotoğrafı ailesinin kır evinde çekti.

Renkli Fotoğraflar

1855’te İskoç fizikçi James Clerk Maxwell tarafından ortaya konan “üç renkli yöntem” isimli renkli fotoğraf üretme tekniğini, fotoğrafın ilerlemesi açısından kayda değer bir katkı olarak anmak gerekir. İkinci önemli katkı ise 1888’de Amerikalı George Eastman tarafından icat edilen Kodak rulo film kamerasıdır.

İlk Ticari Elektrikli Telgraf Sistemi

Elektrikli telgrafın icadının temeli, mucitler Joseph Henry ve Edward Davey tarafından atıldı. 1835’te her ikisi de bağımsız ve başarılı bir şekilde, zayıf bir elektrik sinyalinin yükseltilebildiği ve uzun mesafeler boyunca iletilebildiği elektromanyetik röleyi tanıttı.

Rölenin tanımından birkaç yıl sonrasında ilk ticari elektrikli telgraf sistemi Cooke ve Wheatstone telgrafı geliştirildi. Çok geçmeden Samuel Morse isimli Amerikalı bir mucit Washington DC’den Baltimore’a birkaç mil sinyal gönderen bir versiyon geliştirdi. Samuel Morse bunu takiben, asistanı Alfred Vail’in yardımıyla, sayılarla, özel karakterlerle ve alfabedeki harflerle ilişkilendirilen sinyal kaynaklı girintilerden oluşan bir sistem olan Mors kodunu tasarladı.

Telefon

İletişimin gelişimi açısından bir sonraki engel sesi uzak mesafelere iletmenin bir yolunu bulmaktı. “Konuşan telgraf” fikri, İtalyan mucit Innocenzo Manzetti’nin bu konsepti ileri sürmeye başladığı 1843 gibi erken bir tarihte başladı. O ve diğerleri mesafeler arasında ses iletimi kavramını araştırırken, 1876’da Alexander Graham Bell, elektromanyetik telefonların altında yatan teknolojiyi ortaya koyan “Telgraftaki İyileştirmeler” için bir patent aldı.

Telesekreter

Peki ya birisi sizi aramaya çalıştığı esnada müsait olmazsanız? 20. yüzyılın hemen başında, Valdemar Poulsen adlı Danimarkalı bir mucit, sesle üretilen manyetik alanları kaydedebilen ve çalabilen ilk cihaz olan telgrafonun icadıyla telesekreter uygulamasının önünü açtı. Manyetik kayıtlar aynı zamanda ses diski ve bant gibi toplu veri depolama biçimlerinin temeli oldu.

Kaynak: ThoughtCo.

Teknoloji içerikleri arşivimizi görmek için tıklayınız.

Berat Yusuf Öz tarafından yazıldı.

Lisans eğitimini ESOGÜ Tarih Bölümünde tamamlayan Berat Yusuf, eğitimine Anadolu Üniversitesi Tarih Anabilim Dalı Yüksek Lisans ve Anadolu Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Lisans programlarında devam etmekte. İktisat Tarihi, finans, para piyasaları, blok zincir ve kripto paralar ile ilgilenmektedir.

NFT Geleceğinde Gaz Ücretleri Yok

Kripto

Kripto Nedir? Diğerleri Sadece Bunu Konuşurken Aptallık mı Ediyorum?