in , , , ,

Kripto Varlıkların Değeri Nasıl Belirlenir ?

kriptopara

Kripto varlıklarının fiyatı büyük ölçüde “fiyat keşfine” bağlıdır: Yatırımcılar borsalarda kripto varlık alıp satarken, mevcut fiyat, insanların ne harcamak istediklerine ve insanların onu satmak için ne almaya istekli olduklarına bağlıdır.

Kripto varlıklarının fiyatını değerlendirmek; fiyatın şu an ne olduğuyla ilgili değil, ilk etapta kripto varlığa değerini veren piyasa dışındaki faktörlerle ilgilidir. Yatırımcılar, varlığın temeline yakından bakarak kripto varlığın bir değeri olup olmadığını belirler ve yakın gelecekte bu değere ne olacağını tahmin etmeye çalışır.

Kripto söz konusu olduğunda, ana unsur olarak elde edilecek fayda ile birlikte bir dizi temel prensip dikkate alınmalıdır. Faydanın türüne bağlı olarak yatırımcılar, söz konusu varlığı değerlendirmek için farklı temel unsurlara özel ilgi göstermeleri gerekir. 

Payment Tokens

Kripto para birimleri dijital ödemeleri gerçekleştirmek amacıyla tasarlanmıştır. Örneğin, ilk kripto para olan Bitcoin de, tam mülkiyet ve sansür dirençliği sunan bir dijital para olarak tasarlandı. 

Ancak Bitcoin (BTC), fiyatındaki yüksek oynaklık nedeniyle ödeme aracı olarak kullanılmasına pek de uygun değil. Çoğu zaman, Bitcoin’inizi mal ve hizmetlere harcamak yerine elinizde tutmak, yatırım açısından daha mantıklıdır.

Artık işlemleri örneğin Bitcoin’den daha düşük maliyetle işleyen Litecoin (LTC) gibi gelişmiş özelliklere sahip birçok başka payment token’ı mevcut.

Ödemeler için tasarlanmış kripto varlıkları değerlendirirken; fizibilite ve işlem maliyetinin yanı sıra varlığın piyasa tarafından kabul edilme derecesine bakmanız gerekir. Bir varlığı mal ve hizmetleri ödeyebilmek için kullanamıyorsanız iyi bir ödeme aracı olarak sayılmaz. 

Privacy Coins

Payment Token’ların bir alt kümesi olan privacy coin’ler, piyasada gizliliği korumak amacıyla geliştirilmiş özelliklere sahip kripto paralardır. Bunlardan bazıları; 

  • Monero (XMR): Hem işlemlerdeki tutarı hem de ilgili adresleri gizlemek için kodlanmış işlemleri kullanır. Gizli adresler, kişileri izlemeyi daha da karmaşık hale getirmek için tek seferlik kullanılır. 
  • Zcash (ZEC): Bitcoin’den çatallanmış (fork) bir privacy coin olan Zcash, madencilerin işleme kimin dahil olduğunu bilmeden işlemleri doğrulamasını sağlayan zk-Snarks kriptografi tekniğini kullanır.

Yatırımcılar bu tarz kripto paraları araştırırken, payment token’larının değerlendirme unsurlarına ek, privacy coin’e ait gizlilik mekanizmasının güvenilirliği ve karmaşıklığı gibi hususları da detaylı incelemelidir. 

Stablecoins

USDT, USDC ve GUSD gibi fiat para birimlerine sabitlenmiş stablecoin’ler ödeme aracı olarak kullanılabilir. Ancak yatırımcılar, stablecoin’leri volatil kripto varlık piyasalarına girip çıkmak için kullanır. Örneğin: Yatırımcılar Bitcoin fiyatında düşüş beklediğinde BTC’den USDT’ye geçerler. 

Diğer taraftan stablecoin’ler fiat paralara giriş veya çıkış rampaları olarak da kullanılabilir. Stablecoin’ler, piyasaya yeni girenlere mevcut olan itibari paraya sabitlenmiş bir sabit para satın almayı sağlar. Böylece piyasa doğru fiyata ulaştığında bu insanlar kripto varlıklara geçebilirler.

Tether

DeFi dünyasında stablecoin’ler, borçlanma ve borç verme gibi birçok farklı finansal hizmet için kullanılabilir. Ancak burada bahsi geçen sadece fiat para birimlerine sabitlenmiş stablecoin’lerdir. Bunların dışında altın ve hatta geleneksel finansta işlem gören hisse senetlerine sabitlenmiş stablecoin’ler de bulunmaktadır.

Stablecoin’leri değerlendirmede en kritik unsur istikrarıdır. Bununla, stablecoin’in fiyatı ile sabitlendiği varlık arasındaki istikrarlı korelasyonu kastediyoruz. Örneğin: Altının fiyatı artarsa, ona sabitlenmiş stablecoin‘in de paralel hareket etmesi gerekir. 

Exchange Tokens

Exchange Token’lar, bir borsa tarafından oluşturulan token’lardır ve bir dizi özel özelliğe sahiptirler. 

Exchange Token’ları borsada alım-satıma ve müşterilere belirli hizmetlere premium erişim sağlamaya hizmet eder. Diğer taraftan müşterilere IEO’lara katılma ve hatta temettü alma olanağı sağlayabilir. 

Bu nedenler exchange token’ın değerlendirilmesi; ilgili borsaya (piyasalara, likiditeye, teknik yeteneklere ve faaliyet gösterdiği hukuk sistemi) ve ayrıca token’ın sunduğu hizmetlerin türüne bakılarak yapılmalıdır. 

Utility Tokens

Utility token’ları, exchange token’lara benzerlik göstermekle birlikte daha geniş bir uygulama alanına sahiptir. 

Utility token, belirli bir ekosistem içinde bazı kullanım durumlarına hizmet eden bir token’dır. Bu token’lar, kullanıcıların belirli bir ağ üzerinde bazı eylemler gerçekleştirmesine izin verir.

Ethereum (ETH) bunun en iyi örneğidir. Ethereum, tüm operasyonlarını muazzam bir DeFi ekosistemi içeren Ethereum blokzinciri üzerinde gerçekleştirir. Ethereum blokzinciri kullanıldığında, işlemlerin gerçekleşmesi için bir işlem ücreti ödenir, buna da gas fee (gaz ücreti) denir. Gazdan kastedilen, Ethereum ağına güç sağlayan ekosistemin yakıtı benzetmesi yapılabilir. 

Örneğin, bir DeFi uygulaması aracılığıyla USDT ödünç verdiğinizde, bu işlem için ETH olarak ödenen küçük bir ücret alınır. Bu durum akıllı sözleşmeler (belirli koşullar karşılandığında kendi kendine çalışan kod) ile ilgilidir. Akıllı sözleşmeler, merkeziyetsiz finansal hizmetleri mümkün kılan yapıdır, çünkü artık işleri kontrol altında tutmak için merkezi bir otoriteye ihtiyacınız yoktur.

Yatırımcıların utility token’ları değerlendirmesi için token’a güç sağlayan tüm ekosistemi incelemeleri gerekir. 

Diğer Temel Unsurlar

Token’ın sağladığı yarara karşılık dayandığı blokzincir protokolünü de incelemeniz gerekir. Bu, size kripto varlığın güvenilirliği ve teknik yetenekleri hakkında daha net bir fikir sağlar. 

Bununla birlikte bir token harika teknik özelliklere sahip olsa bile, çok sayıda borsada geniş likiditeye sahip değilse değer açısından pek bir şey ifade etmez. Bir token’ın fiyat keşfi için bu faktör önemlidir. 

Son olarak, bir kripto varlık herhangi bir grup veya şirketle ilişkiliyse, yatırımcı olarak o oluşumu da incelemeniz önemlidir. Örneğin, merkezi bir otoriteye sahip olmaması nedeniyle bu durum Bitcoin için geçerli değildir, ancak söz konusu stablecoin’ler olduğunda bu hususu dikkate almalısınız. 

Kaynak: AAX Academy

Kriptoparalar ve blockchain hakkında; her türlü sorunuz için telegram kanalımıza davetlisiniz. Kanala katılmak için tıklayınız.

GAK tarafından yazıldı.

Kadir Has Üniversitesi Ekonomi ve Uluslararası Ticaret & Finans departmanlarından derece ile mezun oldum. Akademik çalışmaların ardından finans sektöründe bir aracı kurumun araştırma departmanında analist olarak 2.5 yıl kadar görev aldım. Ocak - Kasım 2022 döneminde KoinSaati'nde editor olarak görev aldım.

Value Finance ile AMA Etkinliği

Kripto Kirpi ile Huobi Sohbet Saati