içinde , , ,

KoinSaati Akademi: Ripple (XRP) Nedir?

Ripple

Ripple, etrafındaki tüm tartışmalara rağmen hâlâ çok sayıda takipçisi ve inananı olan, yıllarca ününü korumuş bir marka. Ripple ağında işlem görmesi için oluşturulmuş olan XRP ise piyasa sıralamasında eski yerini kaybetse de hâlâ en değerli ilk 10 kriptopara içerisinde. Peki, diğer kriptopara birimlerinin başaramayacağı şeyleri Ripple’ın (XRP) başarabileceğini düşünenlerde bu fikri oluşturan neydi? Ripple ve XRP nedir, nasıl çalışır? Detaylarına bir bakalım. 

Ripple’ın hikayesi diğer tüm kriptoparalardan uzakta başladı. Proje, Satoshi Nakamoto, Bitcoin blokzincirinin ilk versiyonunu yayınlamadan çok önce, 2004 yılında Vancouver, Kanada’da bir yazılım geliştiricisi olan Ryan Fugger tarafından “RipplePay” adıyla kuruldu. RipplePay herhangi bir blokzincir teknolojisini kullanmıyordu fakat aynı amaca sahipti. Amaç, kullanıcılarına dünya çapında güvenli bir şekilde para alışverişi yapabilmeleri için araçlar sağlamaktı. RipplePay’in, Satoshi’nin dahi dikkatini çektiği “Ripple, merkezi bir sunucuya yoğunlaşmasının yanı sıra güvenle bir şeyler yapan tek sistem olması açısından ilginç” ifadesinden anlaşılmakta.

Ripple

2012 yılı RipplePlay için önemli bir dönüm noktası oldu. O sene Fugger, Ripple’ı, şirketi gelecekteki dijital para ağları için kullanmak isteyen Jed McCaleb, Arhur Britto ve David Schwartz’a sattı. Yeni şirkete OpenCoin ismi verildi. 2013 yılında şirket bir isim değişikliğine daha gitti ve Ripple Labs, Inc adını alarak Ripple Network’ün kodunu açık kaynak haline getirdi. 2015’te şirket adını tekrar değiştirerek sadece “Ripple” olarak kısalttı. Ripple 2016’den beri kendisine kriptoparalarla işlem yapmasına imkân tanıyan, New York Finansal Hizmetler Departmanından aldığı BitLicense’a sahip.

SİSTEMİN TEMEL MANTIĞI

Esasında Ripple Orta Çağ’a kadar uzanan bir fikrin tekrar canlandırılmasıdır. Günümüzdeki şekliyle bir bankacılık sisteminin olmadığı bir dünyada, şehirden şehre para göndermek istiyorsanız, parayı göndermenize yardımcı olacak bir ödeme acentesine gitmeniz gerekiyordu. Para gönderme süreciniz kısaca şöyle işlerdi:

Öncelikle bir şehirdeki arkadaşınıza para göndereceğinizi bildirirsiniz ve bu parayı çekmesi için ona bir şifre verirsiniz. Ödemeyi şifre ile birlikte temsilciye götürürsünüz. Kasabanızdaki temsilci, arkadaşınızın kasabasındaki başka bir temsilciyle bağlantı kurar ve ona şifreyi verebilen birine para bırakmasını söyler. Devam eden birçok işlem sırasında, ödeme aracıları sonunda aralarındaki borcu kapatır ve herkes transferden memnun olur. Sistemin temelinde yatan asıl mesele, ödeme aracılarının birbirine güvenmesidir. Temsilciniz, arkadaşınızın temsilcisine güvenmiyorsa şansınız kalmaz.

Ripple

Ripple da aynı yöntemle ilerliyor, yani ödeme aracılarının sınır ötesine ödeme yapmasını kolaylaştırmaya yönelik bir sistem mevcut. Ayrıca, Ripple’ın algoritması işlemler için güvenilir bir yol temin eder. Üçüncü bir temsilci hem sizin temsilcinize hem de arkadaşınızın acentesine güveniyorsa, o üçüncü taraf, taraflar arasında bir aracı olabilir. Ripple’da aracılara “ağ geçidi” (gateway) denir ve bunlar genellikle para transferi için mevduat kabul eden bankalar veya diğer kuruluşlardır.

RIPPLE NE GERÇEKLEŞTİRMEYİ HEDEFLİYOR?

21. yüzyılda teknolojinin geldiği noktadan birçok sektör ve iş kolunun nasiplendiğini açıkça görebilmekteyiz. Bu inovasyon rallisi içerisinde geride kalan bir sektör var ki o da uluslararası para transfer sağlayıcıları. Bunun temel nedeni birçok büyük bankanın hâlâ para transferi için kurulmuş 40 yıllık bir sistemi devam ettiriyor olması. Uluslararası para transferleri iki temel soruna sahip: pahalılık ve yavaşlık. Her şeyin anında gerçekleştirildiği internet çağında, uluslararası işlemler günler hatta haftalar arasında sürebiliyor. Bunun finansal kurumların teknolojilerini yükseltmek istememeleri gerçeğinden başka özel bir nedeni yok ki bu da zaten yeteri kadar korkunç bir sebep.

Ripple

Bu süreçte finans kurumları çok para kazanmayı başarıyor ancak müşteriler mağdur oluyor. Ripple bunu değiştirmeyi ve uluslararası transferleri anında ve ucuza getirmeyi amaçlıyor.

Tıpkı internetin kendi içerisinde bilgiyi aktarması için “http” protokolünün kullanılması gibi RippleNet de RTXP olarak bilinen bir kurallar dizisi kullanır. RippleNet’in yaratıcısı olan Ripple Lab, parayı bilgi kadar hızlı aktarmanın bir yolu olarak “Internet of Value” (IoV) konseptini gerçekleştirmeyi hedefliyor. Böylece IoV vasıtasıyla pahalı ve yavaş işleyen klasik küresel para transfer sistemine de ihtiyaç kalmıyor.

RippleNet’in “Ripple İşlem Protokolü (RTXP)” olarak bilinen bir dizi kurala dayandığını ifade etmiştik. Ağ, doğrulayıcı (validator) olarak bilinen, dünyanın her yerine yayılmış ve kimin neye sahip olduğunu ortak bir defterde tutan bilgisayarlardan oluşuyor. Doğrulayıcı, ağ aracılığıyla gönderilen her işlemin RTXP kurallarını takip ettiğini doğruluyor. Doğrulayıcı bir bilgisayar (validator) aracılığı ile Ripple ağının sürdürülmesine yardımcı olmak, Bitcoin ve Blokzincir’de node (düğüm) süreci ile aynı temel mantığa dayanıyor.

Ripple

Ripple ağına erişmek isteyen şirketler ağ geçitlerini (gateway) kullanabilmekte. Genellikle bankalar tarafından işletilen ağ geçitleri, ağ dışındaki kişiler için Ripple’a giriş noktaları görevi görür. Yani esasen bahsi geçen süreç, bankacılık sistemine erişmek için bir banka veya kredi kuruluşuna başvurmakla aynı mantıkta gelişiyor. Özetle, temel olarak Ripple, RippleNet üzerinden işletmelere bankacılık sisteminin bir alternatifini sunuyor. Ripple’ın xRapid, xVia ve xCurrent gibi ürünleri, küresel para transferi için mevcut çözümleri en uygun şekle getirmek amacıyla şirketlere sunulmaktadır.

Birçok kişi, ödeme işlemi açısından Ripple’ı PayPal veya Stripe gibi bir şirketten farklı kılan şeyin ne olduğunu merak ediyor. PayPal ve Stripe doğrudan tüketici çözümlerine yönelik olsa da Ripple bağımsız bir çözümden çok bankalar için altyapı olarak çalışır. Ek olarak, RippleNet, fonksiyonunu devam ettirmek için Ripple’a bel bağlamıyor. PayPal kapanırsa, ödemeleri de son bulur. Buna karşın Ripple kapansa dahi RippleNet var olmaya devam edecek. Son olarak, PayPal işlemlerini işlemek için hala ACH gibi eski teknolojilere güveniyor. Ripple, PayPal’dan daha hızlı işlem süreleri ve daha düşük ücretlerle bankalar ve diğer ortak ağ geçidi kurumlarıyla doğrudan entegre olan bir ödeme işleme teknolojisidir.

Bitcoin, Ripple

Ripple’ın Fiyatı Nelerden Etkilenir?

Bu bilgiler doğrultusunda anlaşılacağı üzere, Ripple bir kriptopara birimi değildir, açık kaynaklı ödemeleri kolaylaştıran bir protokoldür. XRP ise bu ağ üzerinde çalışan kriptopara birimidir. Bir başka ifadeyle, Ripple ve XRP, Ethereum ağı ve kriptopara birimi Ether gibi birbirleriyle benzer bir ortak yaşama sahiptir. Fiyat değişiklikleri Merkeziyetsiz Finans (DeFi) dünyasıyla bağlantılı olan Ethereum’un aksine, Ripple/XRP çoğunlukla şirketler için sınır ötesi ödemelerdeki gelişmelere bakar. 2020’de dünya çapındaki şirketler gelecekteki işletmeden-işletmeye (B2B) çözümleri için fintech çözümlerini tercih etmeye başladı ve bir bakıma Ripple bunun bir uzantısı.

Ripple’ın özellikle Güneydoğu Asya’da aktif olduğunu söylemek gerek. Bu bölge bölünmüş bir ödeme ortamına sahip ve bu yüzden de sınır ötesi ödemeleri çok daha kolay hale getirmek için kriptopara birimi türlerinin yoğun bir şekilde araştırılmasıyla dikkat çekiyor. Fiyat artışları, bu belirli bölgede konuyla ilgili haberleri takip etme eğilimindedir.

Blokzincir Teknolojisi ve Ripple (XRP)

Çoğu kriptopara birimi, iyi inşa edildiğinde çok güvenli olduğu düşünülen blokzinciri teknolojisine dayanmaktadır. Ripple benzer bir metot üzerine inşa edilmiş olsa da bir blokzincir teknolojisi değildir. Ripple bunun yerine kendi DLT (Dağıtılmış Defter Teknolojisi) biçimine dayanmaktadır. Güvenliği sağlamak için bir uzlaşı (konsensüs) mekanizması kullanan, paylaşılan ve halka açık bir deftere ev sahipliği yapan açık kaynaklı bir protokoldür. Temelde aynı teknolojik zemin üzerinde olmasa da büyük oranda benzer bir sistem ve yöntem ile işlerler.

Bitcoin Ethereum, Ripple

Altını çizmek gerekir ki diğer kriptopara birimlerinin çoğunda bir yerden bir yere yapılan transferin güvenlik kaydı, merkeziyetsiz bir düğüm ağı (node) tarafından gerçekleştirilir. Bu düğümlere madenciler denir çünkü işlemi doğrulamanın yanı sıra o kriptopara biriminin yeni paralarını da çıkarırlar. Bununla birlikte, XRP’nin tüm koinleri halihazırda piyasaya sürüldü ve madencilik ihtiyacını ortadan kaldırdı.

Doğrulayıcılar diğer kriptopara birimlerinin aksine Ripple Labs tarafından onaylanır ve atanır. Oysa diğer kriptopara birimlerinde gerekli teknik imkânı olan herkes bu işleme dahil olabilir. Bu durum Ripple’ın merkeziyetsizliği ön planda tutan kripto ve blockzincir topluluklarında ‘merkezi’ olarak etiketlenmesinin nedenlerinden birisidir.

Kriptoparalar hakkında; merak ettikleriniz, öğrenmek istedikleriniz, soru-cevap, güncel analizler için Telegram kanalımızda bizi takip edin ve iletişimde kalın. KoinSaati’nin Telegram Kanalına katılmak için tıklayınız.

Berat Yusuf Öz tarafından yazıldı.

Lisans eğitimini ESOGÜ Tarih Bölümünde tamamlayan Berat Yusuf, eğitimine Anadolu Üniversitesi Tarih Anabilim Dalı Yüksek Lisans ve Anadolu Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Lisans programlarında devam etmekte. İktisat Tarihi, finans, para piyasaları, blok zincir ve kripto paralar ile ilgilenmektedir.

Bilgisayar Korsanları

Bilgisayar Korsanları Nasıl Tanımlanır?

Türk Kripto Fenomenleri

Türk Kripto Fenomenleri Bu Hafta Neler Konuştu | 29 Ağustos 2021