içinde , ,

Cosmos (ATOM) Nedir?

Kripto blok zincirleri 12 yıldan uzun bir süredir var. Her şey 2008’de Bitcoin ile başladı ve görünüşe göre her yıl daha fazla blok zincirine sahip oluyoruz. Bazıları proof-of-work kullanırken, diğerleri proof-of-stake tercih ediyor.

Ancak ne kadar blok zinciri olursa olsun, çoğu birlikte çalışmaya uyumlu değil. Bu, birbirleriyle iletişim kuramadıkları anlamına geliyor. Cosmos’un aşmaya çalıştığı sorun da bu.

Cosmos (ATOM) Nedir?

Cosmos, tipik katman 1 (Layer 1 – L1) blok zincirine farklı bir bakış açısı sunar. Çoğu L1, ağlarını genişletmeye odaklanır, böylece çeşitli kullanımlar sunabilirler. NFT’ler, DeFi ve diğer merkeziyetsiz uygulamalar buna örnektir. Ancak bu yaklaşım yoğunluğa yol açar ve kullanıcılar için yüksek ağ ücretleriyle sonuçlanır.

Cosmos bu dinamiğe karşı çıkar, blok zincirine odaklanmaz. Bunun yerine, Cosmos bir “uygulamaya özel blok zincirler” ekosistemi inşa eder.

Uygulamaya özel blok zincirler, tek bir uygulamayı çalıştıran blok zincirlerdir. Bu nedenle, tüm uygulamaları ve işlemlerini yöneten büyük bir blok zincirine sahip olmak yerine, her bir blok zinciri kendi işini halleder. Bu yaklaşım, geliştiricilerin uygulamaya özel blok zincirlerini kendi kullanım durumları için optimize etmelerini kolaylaştırır. Böylece (en azından teoride) daha iyi hakimiyet, güvenlik ve performans sağlayabilir. Cosmos’u Apple’ın iOS’u olarak düşünebilirsiniz. Geliştiricilerin, kullanıcıların ihtiyaçlarına göre uyarlanmış uygulamalar oluşturması için platform ve araçlar sağlar.

Cosmos ekosisteminin amacı, yeni blok zincirleri oluşturmayı kolaylaştırmaktır. Farklı modüler ve uyarlanabilir araçlar etrafında inşa edilmiş bir ekosistemdir. Geliştiriciler mevcut araçları kullanabilir veya yenilerini oluşturabilir. Vizyonu “Blok Zincirlerinin Genel Ağını” oluşturmaktır. Bu, birbiriyle merkeziyetsiz bir şekilde konuşabilen bir blok zinciri ağı anlamına gelir. Cosmos’u kuran ve bu iddialı vizyonu yaratan ekibe bir göz atalım.

Cosmos’un Arkasındaki Ekip Kim?

Jae Know ve Ethan Buchman, Cosmos ağını oluşturan iki isim. İlk olarak, 2014 yılında Tendermint konsensüs algoritmasını oluşturdular. Bu, Cosmos ekosistemine güç veren konsensüs mekanizması. İki geliştirici, daha sonra ekosistemdeki en eski şirket olan Tendermint Inc.’i kurdu. Cosmos’u geliştirmeye devam etmek için A Serisi finansman turunda 9 milyon dolardan fazla para topladılar.

2017 yılında, ilk dijital para arzı (ICO) çılgınlığı sırasında Cosmos, Interchain Foundation tarafından yürütülen bir ICO aracılığıyla piyasaya sürüldü. Interchain, Cosmos ekosistemine hibeler yoluyla yatırım yapan İsviçreli bir kuruluştur. ICO sırasında 17 milyon dolardan fazla para topladılar. Bu fonlar, iki geliştiricinin yolunu açtı. Birlikte Cosmos’un whitepaper’ını oluşturdular ve yazılımı 2019’da yayınladılar.

Günümüzde ise Jae Know, 2020’de Tendermint CEO’su olarak görevinden ayrıldı ve diğer girişimlere odaklanıyor. Şu anda şirketin tüm yönetim kurulu farklı, ancak amaç aynı devam ediyor – uygulamaya özel blok zincirlerle birlikte çalışabilir bir ekosistem yaratmak.

Şimdi de bu vizyonu gerçeğe dönüştürebilecek araçlara bir göz atalım.

Cosmos Ekosistemine Güç Sağlayan Araçlar

Tendermint BFT 

Tendermint BFT’nin nasıl çalıştığını anlamak için önce şu üç blok zinciri katmanından bahsetmemiz gerek:

  • Uygulama katmanı – bir tür işlevsellik oluşturan kod.
  • Ağ katmanı – işlemleri ve fikir birliği ile ilgili mesajları yayınlayan kısım.
  • Konsensüs katmanı – düğümlerin (bilgisayarlar için süslü bir kelime), sistemdeki mevcut durum üzerinde anlaşmasını sağlayan kısım.

Bu katmanlarla ilgili sorun, bir blok zinciri oluştururken bunları sıfırdan oluşturmanız gerekmesidir. Evrendeki en büyük buluşlardan biri Ethereum Sanal Makinesi (EVM) idi. Bu buluş, herkesin bir blok zincirinde akıllı sözleşmeleri özelleştirmesine ve dağıtmasına olanak tanır. Ancak, blok zincirlerini oluşturmayı kolaylaştırmaz. Bu yüzden Bitcoin ve Ethereum gibi teknoloji yığınlarının özelleştirilmesi zor olmaya devam eder.

Tendermint BFT, blok zincirinin ağ oluşturma ve konsensüs katmanlarını tek bir motorda birleştirir. Geliştiricilerin yalnızca uygulama katmanına odaklanmasını sağlayarak onlara zaman kazandırır. Tendermint motoru, bir Bizans Hata Toleransı (BFT) algoritması kullanır. Uygulama Blok Zinciri Arayüzü (ABCI) aracılığıyla uygulama katmanına bağlanır. Geliştiricilerin istedikleri herhangi bir programlama dilini kullanmalarına izin veren bir protokoldür. Bu şekilde ihtiyaçlarına en uygun dili kullanabilirler.

Tendermint BFT, geliştiricilerin bunun üzerine genel ve özel blok zincirler oluşturmasına olanak tanır. Bunun nedeni, ağ oluşturma ve konsensüs katmanlarını yönetmesidir. Geliştiriciler, uygulama katmanını tanımlama konusunda özgürdür.

Tendermint BFT, 1 saniye mertebesinde blok süresine sahip olabilir ve saniyede binlerce işlemi gerçekleştirebilir. Doğrulayıcı düğümlerin yalnızca üçte birine ihtiyacı vardır. Bu, biz kullanıcılar için, işlemlerimizde anında kesinlik elde edebileceğimiz anlamına gelir.

Cosmos SDK

Yani Tendermint BFT, bir blok zincirinin geliştirilmesi için gereken süreyi azaltır. Ancak sıfırdan bir ABCI uygulaması oluşturmak hala zordur. Cosmos yazılım geliştirme kitinin (SDK) devreye girdiği yer burasıdır. Cosmos SDK, güvenli blok zinciri uygulamaları oluşturmak için modüler bir çerçevedir. Geliştiriciler hazır modüller kullanabilir veya kendi özel kullanım durumları için kendi modüllerini oluşturabilirler. Bunu her işlevi sıfırdan kodlamak zorunda kalmadan yapabilirler. Gelecekte ise, Cosmos ekosisteminde geliştiriciler daha fazla zincir oluşturdukça, SDK modüllerinin sayısı artacak ve karmaşık blok zincirlerini oluşturmak daha da kolaylaşacak.

*ABCI, blok zinciri ve uygulama arasındaki sınırı tanımlayan bir arayüzdür.

Cosmos (ATOM)

Cosmos SDK ile ilgili bir başka harika şey de Tendermint BFT’ye özel olmaması. Konsensüs motoru ABCI uyumlu olduğu sürece, kendi blok zincirinizi oluşturmak için SDK’yı kullanabilirsiniz. Zamanla, geliştiricilerin farklı konsensüs motorlarında blok zincirleri oluşturmasına izin veren birçok kit ortaya çıkacaktır.

Blok Zincirler Arası İletişim Protokolü (IBC)

IBC, Cosmos ekosistemindeki farklı özel blok zincirleri birbirine bağlar. Heterojen zincirlerin birbirine değer veya veri aktarmasını sağlar. Heterojen zincirler, hızlı kesinliğe sahip çok katmanlı blok zincirlerdir. Proof-of-stake zincirlerinin çoğu heterojendir.

Cosmos Ekosistemindeki En Önemli Projeler Hangileri?

Şu anda Cosmos ekosistemi üzerinde çalışan 262’den fazla uygulama ve hizmet var. Bu nedenle, en dikkate değer beşinden bahsedelim:

  1. The Cosmos Hub (ATOM)

Cosmos projelerini hepsinin atası olan Cosmos Hub’dan bahsetmeden tartışamayız. Bu, Cosmos ekosisteminin ekonomik merkezidir. Yerel ATOM token’ı, ağı korur. Cosmos Hub, bir proof-of-stake konsensüs mekanizması kullanır. Kendisine bağlanan zincirlere hizmet sağlayıcı olarak hareket eder. Cosmos Hub, aşağıdaki gibi hizmetleri sağlayan merkeziyetsiz bir pazar yeridir:

  • DEX’ler.
  • ETH ve BTC köprüleri.
  • Ortak güvenlik.

Bu hizmetler, diğer blok zincirlerinin Cosmos Hub ile bağlantı kurması ve işlem yapması için teşvikler yaratır.

  1. Osmosis (OSMO)

Osmosis, Cosmos ekosistemindeki en büyük DEX’tir. O kadar büyüktür ki kendi Zone’u vardır. IBC uyumludur, yani ekosistemdeki diğer tüm zone’larla iletişime geçebilir. IBC işlemleri zincirler arasıdır, böylece birinden diğerine veri gönderilebilir. Osmosis, IBC işlem hacmi açısından Cosmos Hub’ı bile geride bırakır. Hub, ayda 219.000 IBC işlemi gerçekleştirirken, Osmosis 358.000 IBC’yi geçer.

DEX ayrıca otomatikleştirilmiş bir piyasa yapıcı (AMM) protokolüdür. Osmosis, likidite sağlayıcılarına katkıları için mükemmel ödüller verir. Bu makaleyi yazarken, Osmosis akıllı sözleşmelerde 1 milyar doların üzerinde likiditeye sahip. Kullanıcılar, Osmosis’in yerel token’ı $OSMO’yu kullanarak ağa likidite sağlar.

  1. Sentinel (DVPN)

Sentinel, Cosmos SDK’yı kullanan bir P2P bant genişliği paylaşım pazarı üzerine kurulmuş, merkeziyetsiz VPN’lerden oluşan bir ağdır. Merkeziyetsiz bir VPN, gizliliği başka bir düzeye taşır. Merkezi bir parti tarafından ele geçirilemez ve ayrıca merkezi bir sunucusu olmadığı için kapatılamaz.

Bu özellikler, Sentinel’in VPN’lerini, merkezi YouTube sponsorlu VPN’lerinizden potansiyel olarak daha esnek hale getirir. Sentinel, herhangi bir blok zinciri veya dApp’in ağ katmanında gizlilik sunar. Bir blok zinciri entegre edildiğinde, kullanıcılarına tam bir gizlilik ve sansür sağlayabilir. Sentinel’in yerel token’ı DVPN, ağın güvenliğini sağlamak için kullanılır.

  1. Terra (LUNA)

2021 boğa koşusunun en büyük kazananlarından biri olan Terra, Cosmos SDK ile inşa edildi. Kit, Terra’nın hemen hemen her zincirle entegre olmasını sağlıyor. Bunun nedeni, IBC’nin Cosmos olmayan SDK zincirleriyle de bağlantı kurması.

Luna, Terra ekosisteminin arkasındaki yerel token’dır. Büyüleyici bir DeFi ekosistemine güç sağlamak için sabit paraları kullanan bir blok zinciri protokolüdür. Luna token’ı, kullanıcıların farklı teklifler üzerinde oy kullanmasına olanak tanır. Aynı zamanda şu anda en büyük stablecoin’lerden biri olan UST’yi desteklemek için kullanılan token’dır.

  1. Cronos (CRO)

Cronos (CRO), Cronos Zincirinin arkasındaki yerel token’dır. Crypto.com tarafından geliştirilen merkeziyetsiz, açık kaynaklı bir blok zinciridir. Crypto.com Pay mobil ödeme uygulamalarının arkasındaki en önemli etkenlerden biridir. Bu blok zincirinin işlem ücretleri CRO olarak ödenir.

Crypto.com’un banka kartlarından birini kullanırsanız, CRO kazanabilirsiniz.

Kaynak: Coingecko

Kripto paralar ve blockchain hakkındaki her türlü sorunuz için telegram kanalımıza davetlisiniz. Kanala katılmak için tıklayınız.

Başak Çetinbülüç tarafından yazıldı.

İstanbul Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı 3. sınıf öğrencisi. KoinSaati içerik yazarı.

Binance

Binance, Elon Musk’ın Twitter’ı Alabilmesi İçin 500 Milyon Dolar Verecek!

ApeCoin (APE), Stepn (GMT) ve Shiba Inu (SHIB) Güncel Fiyat Analizleri I 06.05.2022