in ,

Blockchain Teknolojisinin Sağlık Sektöründe Kullanımı

blockchain

2008’de “Satoshi Nakamoto” takma adı altında birlikte çalışan bir grup BT uzmanı, şimdilerde blockchain adını verdiğimiz bir bilgisayar prosedürü geliştirdi. Şu anda blockchain teknolojisi, bilgileri kümülatif olarak derleyen bir sistem olduğundan veri akışı için üst düzeyde bir doğruluk garanti eder. Bu üstün teknoloji, son yıllarda sağlık verilerini depolama alanında da uygulanır.

Blockchain teknolojisi, her bloğu şifreli olarak birbirine bağlayan veriler ile kodlanmış bilgi blokları olan node’lar kullanır. Blockchain teknolojisindeki blok zincirlerin temel özelliği, hiçbir merkezi verinin blok zincire eklenen içeriği kontrol etmemesidir. Bunun yerine blok zincirine aktarılan girişler, çeşitli protokoller kullanılarak bir peer-to-peer (P2P) bir ağ oluştururlar. Zinciri kullanan her varlık, zincire bilgi blokları ekler. Zincire erişebilmek için bir blok eklenmesi ve zincirin geri kalanına erişim izninin olması gerekir.

İşlevsellik

Birlikte çalışabilirlik, elektronik sağlık kayıtları (EHR’ler) ile ilgili önemli bir sorundur. Örneğin bazı hastaneler EPIC kullanır; diğerleri CERNER kullanır. Programlama şirketleri, hastanelerin özel yazılımlar satın almasını ister ancak hastaneler, birbiriyle uyumsuz sistemler arasında hızla aktarılabilecek hasta bilgilerine ihtiyaç duyabilirler. Bilginin gizliliğini savunan şirketler, yeni birlikte çalışabilirlik kurallarının hastaların mahremiyetlerine yönelik riskleri artırdığını söylerler.

OmniPHR, hastalar ve sağlayıcılar için kişisel sağlık kayıtlarını farklı sağlık sistemlerine sahip EHR’lere entegre etmeyi amaçlayan bir modeldir. Sağlık tesislerindeki birçok eski sistemle ilgili sorun, bunların merkezileştirilmiş olmaları ve yalnızca sistemde birlikte çalışabilirliği az olanlar tarafından erişilebilmeleridir. Veriler bu sistemlerdeki hastalarla paylaşılmamaktadır. PHR’lerin yönetimi ve benimsenmesinde sorunlar ortaya çıkabilir. Sağlık hizmeti sağlayıcılarından ve hastalardan PHR’nin benimsenmesiyle ilgili endişeler vardır çünkü kullanıcılar verilerini paylaşmaktan korkarlar. Doğal olarak, verilerin nerede saklanacağı ve bunlara kimin erişebileceği konusunda endişeler vardır. Bazı sağlayıcılar bulut hizmetlerini kullanır ancak bunlar diğerleri kadar güvenli değildir.

OmniPHR, küresel ölçekte büyük bir depolama kapasitesine izin veren peer-to-peer (P2P) bir sistem kullanır. Sistemlerinin yönetimi için beş farklı mimari model mevcuttur: İstemci/sunucu, P2P, DO, DC ve DE.

İstemci/sunucu sistemleri, istemcilerin kaynaklara erişmek için diğer ana bilgisayarlardaki sunucularla etkileşime girmesine izin verir. P2P’nin istemci ve sunucudan neredeyse hiçbir farkı yoktur. DO, verilerin hem yerel hem de uzak yeteneklere sahip olduğu Distributed Objects anlamına gelir. Uygulama ve veri depolama, sunucular tarafından ayrılırlar. DE, veriler arası iletişim süreci için bir aracı kullanan Distributed Event-based sistemdir.

Gizlilik, Depolama ve Güvenlik

Blockchain tabanlı bir veri koruma sisteminde (DPS) güvenlik, Proof-of-Primitiveness yoluyla sağlanır.  Bu yöntem, kullanıcı gizliliği açısından garanti sağlar ve verilerin karışmasını zorlaştırır. DPS, kullanıcı gizliliğini korurken depolanan verilerin doğrulanabilirliğini sağlamak için güvenilir bir depolama çözümü sağlar. Tıbbi hizmetlerde blockchain teknolojisinden yararlanmak, veriler için güvenilir erişim ve depolama sağlar.

Bu sistemde üç tür işlem unsuru vardır: Hastalar, sağlık kurumları ve üçüncü taraf kurumlar. Hastalar veriler üzerinde en fazla kontrole sahip olan kişilerdir. Hastalar, hekimlerini ziyaret ettikten sonra tıbbi bilgilerini kurumdan alırlar ve kendi özel anahtarlarına sahiptirler. Hasta, kurumun imzasını doğrulamalı ve onu bulutta saklamak için başka bir şifreleme anahtarı oluşturarak geri göndermelidir. Tıbbi verilerin kullanım hakları tamamen kullanıcı tarafından kontrol edilir ve hastalar üçüncü taraf kuruluşa erişim kontrol mekanizması aracılığıyla bazı tıbbi verilerine erişme yetkisi verebilir. Ayrıca istedikleri zaman yetkilendirmeyi geri çekebilir.

Blockchain teknolojisi, verilerin bütünlüğünü garanti altına almak için ilgili taraflar arasında verimli bilgi alışverişi ve hastanın gizliliğinin korunması için bir fırsat sunar. Güvenli bir yöntem olan bulut depolama, büyük verilerdeki bazı depolama sorunlarına karşı iyi bir çözümdür. Kimlik tabanlı şifreleme (IBE) ve kimlik tabanlı imza (IBS) ile birlikte öznitelik tabanlı bir şifreleme sistemi kullanılarak güvenlik sorunu çözülmüştür. Bu, sistemin yönetimini büyük ölçüde kolaylaştırmıştır ve farklı güvenlik gereksinimleri için farklı şifreleme sistemleri kullanmaya gerek kalmamıştır.

Akıllı Sözleşmeler, Yönlendirmeler ve Trade-off’lar

Blockchain akıllı sözleşmeleri, Kablosuz Vücut Alan Ağları (WABN’ler) üzerinde kullanılır. Uzaktan hasta izleme, kişisel sağlık bilgilerinin (PHI) güvenli bir şekilde ele alınmasını gerektirir. Bu sistem; yalnızca görüntüleme yetkisi olanların blokları okuyabileceği, yalnızca belirlenmiş node’ların akıllı sözleşmeler yürütebileceği ve yeni blokları doğrulayabileceği anlamına gelir.

blockchain

Devlet tabanlı bir yönlendirme çözümü olan iWellChain dApp, hastaların randevu almasına yardımcı olmak için blockchain özellikli bir uygulama kullanır. Bu uygulama, tüm tıbbi sevk süreçlerini otomatik, hızlı ve verimli hale getirir. Fakat sınırlamalar nedeniyle bazı trade-off listeleri kapsamlı değildir.

Sonuç

Blockchain, EHR’ler ve PHR’ler sayesinde tıbbi verilerin genel güvenliğine büyük bir katkıda bulunmuştur. Bu teknolojileri uygun maliyetli ve kullanıcı dostu hale getirmek için daha çok yol vardır. Blok zincirlerinde kodlanan tıbbi bilgiler değişmez ve geri döndürülemezler.

Sağlık hizmetleri, elektronik sağlık kayıtlarının güvenliği için blockchain teknolojisini kullanan alanlardan sadece bir tanesidir. Araştırmalardaki bir sonraki adım, bu teknolojiyi herkes için erişilebilir ve anlaşılır kılmak olmalıdır. Kullanıcıların çoğunda görülen teknik bilgi eksikliği dikkate alınmalıdır. Ayrıca sistemler arasında birlikte çalışabilirlik konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyacımız vardır. Blockchain teknolojisini sağlık sektöründe uygulamaya teşvik etmek ve finansal açıdan nasıl daha uygulanabilir hale getirileceğine dair daha fazla araştırma yapmak, bu ihtiyaç yolundaki önemli adımlardır.

Kripto paralar ve blockchain hakkındaki her türlü sorunuz için telegram kanalımıza davetlisiniz. Kanala katılmak için tıklayınız.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Burada yer alan ve hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan içerik, yorum ve tavsiyeler genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir.

Hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan bu içerik, genel anlamda bilgi vermeyi amaçlamakta olup; bu içeriğin, yatırımcıların alım satım kararlarını destekleyebilecek yeterli bilgileri kapsamayabileceği dikkate alınmalıdır. Bu sayfalarda yer alan çeşitli bilgi ve görüşlere dayanılarak yapılacak ileriye dönük yatırımlar ve ticari işlemlerin sonuçlarından ya da ortaya çıkabilecek zararlardan KoinSaati sorumlu tutulamaz. 

Başak Çetinbülüç tarafından yazıldı.

İstanbul Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı son sınıf öğrencisi. KoinSaati içerik yazarı.

flask

MetaMask Flask Nedir?

Trust Wallet’ta Neden Satış Yapamıyorum?