içinde , ,

Bitcoin’in Tarihçesi 5 : Şifrepunk ve Eşler Arası Dijital Para Denemeleri

Bir önceki bölümde eCash ve E-gold’dan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise Bitcoin’in doğumundan önceki son gelişmelerden bahsedeceğim. Önceki dijital para sistemleri elektronik nakit tasarımında etkili olsa da, elektronik mimarlar bu topluluğa doğrudan dahil değildi. Örneğin Chaum, özellikle Şifrepunk ideolojisine dahil olmadı.

Bununla birlikte, aşağıdaki birazdan bahsedeceğim dijital nakit deneyleri, Şifrepunk topluluğunun aktif üyeleri tarafından tasarlandı ve bu topluluk için Bitcoin’in öncüleri demek pek doğru olur. Öyle sanıyoruz ki bu deneyler, öneriler, tartışmalar Satoshi Nakamoto’nun Bitcoin’i icat etmesinde doğrudan ya da dolaylı olarak etkili olmuştur.

Hashcash

1992 yılında IBM’de araştırmacı olarak çalışan Cynthia ve Moni Naor, e-posta gibi gelişmekte olan internet hizmetlerinde spam iletiler ve hizmet reddi saldırılarıyla mücadele yöntemlerini araştırıyorlardı. Spam sistemlerin önlenmesi adına bu araştırmacılar e-posta göndericisinin kriptografik bir bulmacayı çözmek adına bir miktar hesaplama yapması gerekliliği sunulan bir sistem önerisinde bulundular.

Şifrepunk

Gönderici bu çözümü yaptıktan sonra gönderiye çözümünün bir kanıtını eklıyordu. Bu kanıta iş ispatı yani proof-of-work deniyordu. Hesaplama maliyeti bu işlem için oldukça önemsiz düzeyde olsa da spam, gereksiz postaları engellemek için yeterli bir yöntemdi.

1997 yılında 26 yaşındaki Şifrepunk üyesi Adam Back, Şifrepunk posta listesine dahil oldu Hashcash adı verilen benzer bir sistem önerdi. Hashing, herhangi bir boyuttaki herhangi bir veri parçasını önceden belirlenmiş uzunlukta rastgele bir karakter dizisine dönüştürme işlemidir. Temel verilerdeki en ufak bir değişiklik, tamamen farklı bir karma ile sonuçlanacak ve kolay veri doğrulamasına izin verecektir.

Hashcash’te, bir gönderici, e-postanın meta verilerini (göndericinin adresi, alıcının adresi, mesajın saati vb.) “nonce” adı verilen rastgele bir sayıyla birlikte, sonucunda önceden belirlenmiş belirli bir sayıda 0 ile başlayan bir hash bulmaya çalışacaktı.

Gönderici doğru hash değerini bulamadığı için, geçerli bir kombinasyon bulunana kadar farklı bir nonce kullanarak e-posta meta verilerini art arda hash etmesi gerekir. Bu size bir yerden tanıdık gelmeli. İşte Bitcoin üretiminde madencilerin yaptığı da tam olarak budur.

Bununla birlikte, Back’in Hashcash’i, önerilen iki dijital nakit sisteminde ve Bitcoin’in öncülerinde iş ispatının (PoW) daha fazla uygulanmasına ilham verecek: Bu iki sistem ise B-money ve Bit Gold’tur.

Wei Dai’nin B-Money’si

1998’de Şifrepunk’un aktif üyesi Wei Dai, kurumsal ağ bekçileri tarafından kontrol edilen ve hükümetler tarafından düzenlenen eski finansal sistemin dışında çevrimiçi ticareti yürütmek için alternatif bir eşler arası veya P2P finansal sistem olan B-Money’i öne sürdü.

Sistem, dijital para biriminin oluşturulmasına ve anlaşmazlıkları çözmek için bir tahkim sistemi ile tamamlanmış sözleşmelerin yürürlüğe girmesine ve uygulanmasına izin verecektir. Dai’nin gönderisi iki öneriden oluşuyordu.

Şifrepunk

Dai’nin ilk önerisi, merkezi otoritenin işlemsel bir veritabanı üzerindeki tekil kontrolünü ortadan kaldırdı ve onun yerine, açık anahtar adresleri olarak temsil edilen bir takma adlı eşler ağı arasında paylaşılan bir defter sistemi getirdi. Dijital bir para birimini basmak için, bir düğümün bir hesaplama problemini çözmesi ve çözümü ağa yayınlaması gerekir. İhraç edilen varlıkların sayısı, standart mallardan oluşan bir sepetle ilgili olarak üstlenilen hesaplama çabasının maliyeti tarafından belirlenecektir.

Ali, Ayşe ile işlem yapmak isteseydi, tutarı ve Ayşe’nin açık anahtar adresini içeren bir bilgi paketini içeren bir işlemi tüm ağa yayınlardı. Ancak Dai, bu ilk teklifin ikili-harcama sorunu çözmediğini fark etti. Ali’nin aynı varlıkları Veli ve Elif ile aynı anda harcaması mümkün olacağından çift harcama problem ortaya çıkıyordu.

Dai, ikinci önerisinde, herkesin defterin bir kopyasına sahip olması yerine, “sunucular” adı verilen özel bir eşler alt kümesinin, paylaşılan bir defter tutmasını, normal kullanıcılardan ise işlemlerin sunucu tarafından işlendiğini doğrulamasını önerdi. Güveni sağlamak ve gizli anlaşmayı önlemek için, sunucular, diğer blok zincirlerindeki pay ispatı yani Proof-of-Stake sistemlerine benzer şekilde, kötü niyetli davranış durumunda para cezası veya ödül olarak kullanılacak olan özel bir hesaba belirli bir miktar para yatıracaktır.

Dai’nin B-Money önerisi hiçbir zaman hiçbir şekilde uygulanmadı, ancak bununla ilgili çarpıcı olan şey, özellikle paylaşılan defter ve PoW tabanlı dijital para biriminin kullanımıyla Bitcoin’e ne kadar benzediği. Bitcoin teknik makalesini okuduğumuzda geçmişinde bu gelişmeler olduğunu çok rahat anlayabiliyorsunuz.

Nick Szabo’nun Bit Gold’u

Eskiden hem Extropian hem de Şifrepunk topluluklarının aktif bir üyesi olan Szabo, kriptopara birimi ve blokzinciri teknolojisinin geliştirilmesinde en etkili figürlerden biridir. O, bilgisayar bilimi ve kriptografiden hukuka kadar uzanan disiplinleri aşan bir bilgedir.

Szabo’nun “Kuzey Yıldızı”, şirketlerin ve ulus devletlerin kontrolü dışında özgür bir ekonomik toplum yaratma vizyonudur. 1994’te, sınırsız e-ticaretin temel yapı taşı olarak akıllı sözleşmeler – esasen, yargı hukuku yerine kod yoluyla yürütülen ve uygulanan dijital sözleşmeler – önerdi.

Daha sonra, önemli bir unsurun eksik olduğunu fark etti: bu sözleşmeler aracılığıyla akabilecek yerel bir dijital para birimi. Bir dizi dijital nakit deneyine tanık olduktan sonra engeller üstüne engellerle karşılaşan Szabo, geçmiş çabaların başarısız olduğu yerde başarılı olabilecek yeni bir teklif üzerinde çalışmaya karar verdi.

Şifrepunk

Szabo, paranın tarihini incelerken, külçe altın gibi emtia parasını yeni bir internet para birimi için güçlü bir kavramsal temel olarak tanımladı. Bu yeni paranın dijital olması, kıt olması, inanılmaz derecede maliyetli olması ve onu güvence altına alması ve ona değer vermesi için güvenilir üçüncü taraflara – bir anlamda dijital altın – güvenmemesi gerekiyordu. Teklifi Bit Gold’tu.

Bit Gold, Hashcash’e ve özellikle B-money’e benzer şekilde çalışır, çünkü periyodik olarak zaman damgası olan ve bir sunucu ağına yayınlanan karma tabanlı bir çalışma kanıtı zinciri kullanır. Bit Gold’un maliyeti, belirli bir zamanda iş ispatının hesaplama maliyetiyle ilgilidir ve daha iyi makinelerle hesaplama maliyeti azalacağından, 2015’te çıkarılan bir Bit Gold birimi 2005’te çıkarılan bir birim Bit Gold’dan daha az değere sahip olacaktır.

Szabo, güvenli, güvenilir, denetlenebilir bir bankayı içeren, zaman içinde Bit Gold’un verilmesini izleyebilen, iş kanıtı tokenlerini sürekli olarak eşit değer birimlerine paketleyerek istikrarlı bir değişim ortamı yaratan ikinci katman bir çözüm önerdi. Ancak sistem, ağda bir bölünmeye neden olabilecek Sybil saldırılarına karşı hassas olacaktı. Szabo, herhangi bir potansiyel ağ bölünmesinin, dürüst katılımcıların kendi sistemlerinde devam etmesiyle çözülebileceğine ve kullanıcıların sosyal mutabakat yoluyla doğal olarak onlardan yana olacağına inanıyordu.

Szabo, Satoshi 2008’de Bitcoin tasarımını yayınlamadan kısa bir süre önce Bit Gold’u nihayet uygulamaya hazırlanıyordu. Bitcoin piyasaya sürüldükten sonra, Bitcoin’in Bit Gold’un eksikliklerini ve önceki dijital nakit deneylerini önceki girişimleri sentezleyerek akıllıca çözdüğüne inanarak Bit Gold projesini terk etti.

Bu iki dijital nakit deneyi, Bitcoin’in icadı için çok önemliydi. 2010 Bitcointalk forum gönderisinde Satoshi, “Bitcoin, Wei Dai’nin B-Money önerisinin […] ve Nick Szabo’nun Bit Gold teklifinin bir uygulamasıdır” dedi.

Bir sonraki yazımızda Bitcoin’in doğumuna geleceğiz. Şu ana kadar okuduklarınızla Bitcoin’in temelleri adına birçok bilgiyi edindiniz.

Kriptoparalar hakkında; merak ettikleriniz, öğrenmek istedikleriniz, soru-cevap, güncel analizler için Telegram kanalımızda bizi takip edin ve iletişimde kalın. KoinSaati’nin Telegram Kanalına katılmak için tıklayınız.

Semih Yiğit tarafından yazıldı.

Galatasaray Üniversitesi'nde Ekonomi bölümü öğrencisi olan Semih, Fransızca ve İngilizce dillerine hakimdir. Blokzinciri, merkeziyetsiz finans, teknoloji ve yazılım alanlarında kendini geliştirmekte ve bu alanlarda içerikler üretmektedir.

Bitcoin

Milyarder Yatırımcı: “Bitcoin Ödemeler İçin Uygun Değil”

Koinsaati, Veri

Temel Analiz ve Kriptoparalar