içinde ,

2021 Yılının En Büyük Şirketleri

Dünyayı saran pandemi krizi süresince dünyanın en büyük şirketlerinden bazıları büyürken kimileri de küçüldü. Küresel şirketlerin durumunu iyi analiz edebilmek için şirketlerin gelire göre ve piyasa değerlerine göre sıralamaları karşılaştırmalı olarak incelenmeli.

Apple, Google, Amazon, Microsoft, Facebook… Bu devler, bir süredir halka açık en değerli şirket unvanı için sıkı bir yarış içindeler. 2 Ağustos 2021 itibariyle, ikinci çeyrek kazançlarını bildirmelerinden sadece birkaç gün sonra kazanan yine Apple oldu. Cupertino, 2 trilyon dolarlık bir piyasa değerine ulaşan ilk Amerikan şirketi olduğu 2020’den bu zamana kadar listeyi domine etti. Şirketin değerlenmesi yalnızca o zamandan beri yaklaşık 2,4 trilyon dolara kadar büyüdü. Peki 3 trilyon dolara ulaşacak mı? Analistler ve yatırımcılar bu olasılığa inanıyor gibi görünüyor.

Yine de bir şirketin hisse değeri hızla değişebilir. Örneğin Apple bu konuda birkaç aksilik yaşadı. Microsoft, 2018’de onu tahtından indirdi, Amazon Ocak 2019’da her iki şirketi de geçerek üst sıraya yerleşse de Microsoft bir ay liderliği sonra geri aldı. Ardından Apple Ekim 2019’da liderliği tekrar ele geçirdi, ancak Şubat 2020’de Microsoft’a kaptırdı. Microsoft’un bu hakimiyeti uzun sürmedi. Kazançlarını açıklamasının akabinde Apple, geçen yılın haziran ayında, hala korumakta olduğu zirveye yükseldi.

Kaseti bugüne doğru hızlıca sararsak, tabloların tekrar dönmeye başladığını görebiliriz. Apple’ın en son mali sonuçları gayet iyiydi, ancak olması gerektiği kadar mükemmel değildi. Microsoft -ki kısa süre önce ilk kez 2 trilyon doların üzerinde piyasa değerine ulaştı- beklentileri paramparça etti. Dolayısıyla çok uzak olmayan bir gelecekte ezeli rakibini geçmek için bir şans daha elde etti.

Ancak bu iki teknoloji öncüsünün değerlemesindeki tüm iniş çıkışları nasıl anlamlandırabiliriz? Geçtiğimiz on yılın çoğunda, Apple’ın hisse senedi fiyatı, şirketin olağanüstü başarısının hem yararlanıcısı hem de kurbanı oldu. iPhone’lar, bilgisayarlar ve tabletler gibi rağbet gören ürünler Apple’ı yeni zirvelere taşırken, satışlar yavaşladığında şirketin piyasa değeri de yavaşladı.

Buna karşılık Microsoft’un iş modeli, her zaman istikrarlı bir şekilde büyüyen tekrarlı gelir akışları etrafında merkezlenmiştir. Her yıl yeni bir akıllı telefona veya dizüstü bilgisayara ihtiyacınız olmayabilir, ancak bir yazılım lisansı, bir bulut paketi veya bir video oyunu aboneliği satın alırsanız, gelecekte muhtemelen tekrar satın alırsınız.

Nihayetinde Apple, Microsoft’un taktik tahtasından birazcık kopya çekmeye başladı. Kendi haber ve oyun abonelikleri, bir video akışı hizmeti ve hatta kendi kredi kartını faaliyete geçirdi. Apple donanımın ötesinde yazılım ve hizmetlere geçtiğinde, gelir artışı durdurulamaz hale geldi.

Açıkçası her şekil ve büyüklükteki şirket, istikrarlı ve öngörülebilir gelir akışı stratejisini uygulayabilir. Amazon, Google ve Facebook kesinlikle bunu uygulayan şirketler arasında. Bugün bu şirketlerin hepsi 1 trilyon dolarlık değerin üzerinde. Apple ve Microsoft ile birlikte, bu ilk 5 ABD firması S&P 500 endeksinin toplam piyasa değerinin kabaca %20’sini oluşturuyor.

Başarılı strateji (ayrıca ürün, zamanlama ve yönetim) bir yana koyulduğunda, bir şirketin hisselerinin toplam dolar bazlı değeri, salgın hastalıklar ve politika gibi sayısız diğer öngörülemeyen faktörden etkilenebilir. Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın tartışmalı bir tweet’inin hisse senetlerini aşağıya çekmesinin üzerinden çok zaman geçmedi.

Bugünün borsasının en büyük öcüsü, yükselen enflasyon riskidir. Ayrıca pandemiyi de henüz tam olarak gerimizde bırakmadık. Geçen yıl kapanmalar ve uzaktan çalışma nedeniyle değer kazanan hisse senetleri aşıların kullanıma sürülmesiyle düştü. Aynı zamanda Covid-19 aşılarının kullanıma girmesiyle, küresel ekonominin yeniden açılmasından yararlanabilecek havayolları, oteller ve diğer hisse senetleri yükseldi. Delta varyantının normalleşme sürecini rayından çıkarabileceği korkusu oluştuğunda tekrar değer kaybetmeye başladılar.

Dünyanın en değerli şirketlerinin çoğu Amerikalı olsa da birkaç istisna var. Çinli teknoloji firması Tencent ve mikroçip üreticisi Taiwan Semiconductor son yıllarda ilk 10’a girdi. Sadece bir yıl önce Facebook’tan daha büyük bir değerle övünen Alibaba, Çin makamları tarafından bir antitröst soruşturmasının hedefi haline geldikten sonra 11. sıraya düştü. Bu şirketlerin yükselişleri sadece listenin coğrafi yapısında değil, aynı zamanda sektörel bir değişime de işaret etti. On yıl öncesine kadar, borsadaki en büyük sermayeye sahip şirketler, Exxon, General Electric ve AT&T gibi geleneksel, uzun süredir devam eden alanında lider devlerdi. Bugün ise neredeyse tamamı teknoloji şirketleri.

Teknik Analiz

Altta yatan temeller yerine sürekli değişen hisse fiyatlarına, yatırımcı duyarlılığına ve siyasi olaylara çok yakından odaklanmak yanıltıcı olabilir. Bu fırtınalı zamanlarda bile halka açık birçok şirket, pazar payı, nakit akışı veya çalışan sayısı açısından bir yıl öncesine göre önemli ölçüde farklı değil. Mevcut koşullara göre büyüme beklentileri değişmiş olabilir, ancak bildiğimiz gibi bunlar da nispeten hızlı bir şekilde evrimleşebilir veya buharlaşabilir.

Bu nedenle Fortune’un yıllık Global 500 listesi, hangisinin gerçekten en büyük olduğunu belirlemek için piyasa değeri yerine, gelire göre sıralama yapıyor. 1995’ten beri her yıl yayınlanan Global 500 listesi, küresel pazarlardaki en önemli uzun vadeli trendlere kuş bakışı bir bakış sunuyor.

2019’da 33,3 trilyon dolarlık rekor seviyeye ulaştıktan sonra, 2020’de ilk 500 firmanın toplam geliri %4,8 düşerek 2016’dan bu yana en yüksek seviye olan 31,7 trilyon dolara geriledi. Suçlu, söylemeye gerek yok ki Covid-19 idi. Toplam kârlar da %20 oranında düştü; bu, 2009’dan bu yana görülen en büyük düşüş. Yine de Walmart, art arda sekiz yıl boyunca, gelir bakımından dünyanın en büyük şirketi unvanını geri almayı başardı.

Tüm bunlar arasında belki de en önemli nokta şudur ki Çin, listede üst üste ikinci yıl en fazla şirkete sahipti. 2019’dan beri 11 şirket daha ekleyerek bu sayıyı 135 yaptı (dergiye göre Tayvan’ı da eklersek, Büyük Çin için toplam 143’tür). Listede ABD bir yeni şirket daha ekleyerek 122’ye ulaşırken, Japonya ise 53 ile sabit kaldı. Ankete dahil edilen şirketler toplamda 220 şehir ve 31 ülkeyi kapsıyor.

Peki dünyanın en büyük sermayeli şirketi olan Apple, Fortune sıralamasında nerede? Aslında şirket bu yıl ilk defa altıncılığa yükselmesiyle ilk 10’a girdi. Beş büyük teknoloji şirketinden yalnızca biri olan Amazon, ilk 10’da 3. sırada bulunuyor. Alphabet 21, Microsoft 33. sırada. Facebook ise Çin devletine ait otomobil üreticisi Dongfeng Motor ve Hollandalı perakende şirketi Royal Ahold Delhaize arasında sıkışmış şekilde 86. numarada bulunmakta.

Teknoloji hisseleri, gelire göre yapılan sıralamalarda, piyasa değerlerine göre sıralamalarda olduğu kadar iyi sonuç elde edemiyorlar. Fortune’un ilk 10’unda Walmart’ı hemen takiben Çinli enerji şirketleri State Grid, China National Petroleum ve Sinopec’i görüyoruz. Yine aynı listede perakende eczane zinciri CVS Health, sağlık ve sigorta şirketi UnitedHealth Group, Toyota ve Volkswagen şirketleri bulunmakta.

Araba, enerji veya ilaç firmalarından daha az gelir elde ediyorlarsa, hisse senedi yatırımcıları yatırım tercihlerini neden teknoloji şirketleri ve yeni kurulan şirketlerden yana kullanıyor? Çünkü teknoloji şirketlerinin büyüme potansiyeli çok daha fazla. 1997’de halka arzı sırasında 100$ değerinde Amazon hissesi satın alan bir kişi, bugün yaklaşık 170.000$ değerinde hisse senedine sahip olacaktı.

Bu aynı zamanda küçük, var olmayan ve hatta negatif kârlı şirketleri çevreleyen başarıyı ve ilgiyi de açıklıyor. Hissedarları, bu şirketlerin “bir sonraki Amazon” olacağını umuyor (Amazon halka arzından altı yıl sonra, 2003 yılında ilk yıllık kârını kaydetmişti). Jeff Bezos, uzun süredir yeni ürün ve hizmetler aracılığıyla gelecekteki karlılığa yatırım yapmanın, kazanç tahminlerine ulaşmaktan daha öncelikli olduğunu ve bu stratejinin çok iyi sonuç verdiğini savunuyor.

Anlaşılacağı üzere herhangi bir anda bir şirketin büyüklüğünü, etkisini ve görünümünü tam olarak belirlemenin basit bir yolu yoktur.

Yine de bu denemeye değmez demek değildir. Bu amaçla, Forbes Global 2000 listesi çok boyutlu bir yaklaşım kullanıyor. Gelirleri, karları, varlıkları ve piyasa değerini eşit tartarak elde edilen bileşik bir puan kullanarak dünyanın en büyük şirketlerini sıralanmakta.

Rapor, Covid-19’un listedeki her şirketi etkilediğini söylüyor. Öyle olsa bile durum sonuç itibariyle o kadar da kötü değil. Gerçekten de satışlar ve karlar düşse de toplam varlıklar ve piyasa değeri arttı. Forbes’un sıralamasını yayınladığı ilkbaharda, listedeki 2.000 şirket, gelirlerinin 39,8 trilyon dolara düştüğünü (%6 düşüş) ve kârlarının 2,5 trilyon dolara düştüğünü (%24 düşüş) görmüştü. Bununla beraber piyasa değerleri %47 artarak 79,8 trilyon dolara, kümülatif varlık değerleri ise %11 artarak 223 trilyon dolara yükseldi.

Araştırma ayrıca, Çinli şirketler için de Fortune 500 listesine benzer sonuçlar ortaya koydu. Çinli şirketlerin yükselişi gayet açık bir şekilde gözükmekte. Çin’in şirket sayısı, sıralamanın başladığı yirmi yıldan bu yana her yıl arttı veya aynı kaldı. Geçen sene listeye giren Çinli şirketlere 26 tanesi daha eklendi ve toplam sayıları 350 oldu. Bu esnada listeye sadece 2 şirket eklese de toplam 590 şirketle ABD, listelenen şirket sayısı bakımından hâlâ üstün durumda. Japonya (217), Birleşik Krallık (77), Kanada (61), Güney Kore (58), Fransa (57), Almanya (51), Hindistan (50) ve Tayvan (43) ilk 10’un geri kalanını oluşturuyor.

Sonuç olarak, ekonomik, teknik ve organizasyonel kriterlere göre büyük bir şirketi küçük bir şirketten ayırt etmek oldukça kolay olsa da söz konusu küresel devler arasından en büyüğü seçmek olduğunda işler karmaşıklaşıyor. Dev piyasa değeriyle Apple mı, 24 ülkede 10.000’den fazla mağazasıyla Walmart mı, 200 milyon müşterisi ve yaklaşık 5.000 milyar dolarlık varlığıyla ICBC mi, yoksa 3 milyar kullanıcısıyla Facebook mu? Çıkan manzaradan anlaşılıyor ki tıpkı güzellik gibi büyüklük de bakanın gözündedir.

Piyasa Değerine Göre En Büyük 10 Şirket*
SıralamaŞirketÜlke/Bölgeİşkolu(Milyar $)
1AppleABDTeknoloji2,406
2MicrosoftABDTeknoloji2,140
3Saudi AramcoSuudi ArabistanEnerji1,865
4AlphabetABDTeknoloji1,806
5AmazonABDTeknoloji1,680
6FacebookABDTüketici Hizmetleri992
7TeslaABDOtomotiv703
8Bekshire HathawayABDFinans636
9Taiwan SemiconductorTayvanYarı İletkenler606
10TencentÇinTeknoloji592
*3 Ağustos 2021 itibarı ile

 

Fortune Global 500’ün ilk 10’u*
SıralamaŞirketÜlke    Gelir (Milyon $)Gelir (% Değişim)          Kâr (Milyon $)Kâr (% Değişim)
1WalmartABD559,1516.713,510-9.2
2State GridÇin386,6180.75,580-30
3AmazonABD386,06437.621,33184.1
4China National PetroleumÇin283,958-25.14,5753
5Sinopec GroupÇin283,728-30.36,205-8.7
6AppleABD274,5155.557,4113.9
7CVC HealthABD268,7064.67,1798.2
8United Health GroupABD257,1416.215,40311.3
9Toyota MotorABD256,722-6.521,18013.1
10VolkswagenAlmanya253,965-10.210,103-35
*31 Mart 2021 tarihi veya öncesinde sonra eren mali yıla göre

 

Forbes Global 2000’in En İyi 10’u*
SıralamaŞirketÜlke    Gelir (Milyar $)         Kâr (Milyar $)         Varlıklar (Milyar $)    Piyasa Değeri (Milyar $)
1ICBCÇin191464,915250
2JPMorgan ChaseÇin136403,689465
3Berkshire HathawayABD24643874624
4China Construction BankÇin174394,302210
5Saudi AramcoSuudi Arabistan230495101,897
6AppleABD294643542,252
7Bank of AmericaABD99182,832336
8Ping An Insurance GroupÇin169211,454211
9Agricultural Bank of ChinaÇin154314,160140
10AmazonABD386213211,712
*Veriler 16 Nisan 2021 başı itibariyledir.

Kaynak: Global Finance

Kriptoparalar ve blockchain hakkındaki her türlü sorunuz için Telegram kanalımıza davetlisiniz. Kanala katılmak için tıklayınız.

Berat Yusuf Öz tarafından yazıldı.

Lisans eğitimini ESOGÜ Tarih Bölümünde tamamlayan Berat Yusuf, eğitimine Anadolu Üniversitesi Tarih Anabilim Dalı Yüksek Lisans ve Anadolu Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Lisans programlarında devam etmekte. İktisat Tarihi, finans, para piyasaları, blok zincir ve kripto paralar ile ilgilenmektedir.

My Master War CMO’su Masaki ile AMA Etkinliği

Star Atlas Hakkında İlginç Detaylar